Đón nhận xếp hạng di tích cấp quốc gia danh lam thắng cảnh Hang C3, C4 thuộc hệ thống hang động núi lửa Krông Nô.

Nguồn tài nguyên quý giá

Nằm trên cao nguyên bazan rộng lớn, hình thành qua hàng triệu năm vận động địa chất, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông sở hữu hệ giá trị di sản đặc sắc về địa chất núi lửa, văn hóa và đa dạng sinh học. Nổi bật là hệ thống hang động núi lửa bazan dài nhất Đông Nam Á, các di chỉ khảo cổ tiền sử cùng không gian văn hóa cồng chiêng giàu bản sắc. Tất cả tạo nên một “bảo tàng tự nhiên” sống động, mở ra tiềm năng lớn cho phát triển du lịch đặc thù gắn với tăng trưởng bền vững.

Thời gian qua, các giá trị nổi bật toàn cầu của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông từng bước được xác lập trên các lĩnh vực như: địa chất, đa dạng sinh học, văn hóa và môi trường. Trên cơ sở đó, địa phương đã ban hành nhiều chính sách ưu tiên đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất phục vụ du lịch; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến, quảng bá, kêu gọi đầu tư và mở rộng hợp tác. Qua đó, vừa bảo tồn, phát huy giá trị di sản, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế sẵn có.

Từ nền tảng đó, các sản phẩm, mô hình du lịch gắn với 44 điểm đến đã hình thành 3 tuyến du lịch chủ đề mang tên “Xứ sở của những âm điệu”: Trường ca của lửa và nước, Bản giao hưởng của làn gió mới và Âm vang từ trái đất. Mỗi tuyến là một hành trình trải nghiệm, đưa du khách khám phá chiều sâu của địa chất, thiên nhiên, lịch sử và sự đa dạng văn hóa tộc người, với những giá trị riêng có, giàu tính trải nghiệm.

Không còn là tham quan đơn thuần, du khách được “chạm” vào di sản, được lắng nghe và cảm nhận. Những trải nghiệm đa giác quan đang dần trở thành điểm nhấn trong cách làm du lịch tại đây. “Từ tiếng nước chảy, tiếng gió đến âm vang của đá, tất cả tạo nên một không gian rất lạ, rất riêng mà trước giờ mình chưa từng trải nghiệm. Ở đây, không chỉ là nghe. Mỗi âm thanh như kể một câu chuyện của vùng đất này”, chị Thảo Vân - du khách từ Phan Thiết chia sẻ sau khi tham quan Nhà triển lãm âm thanh tại phường Bắc Gia Nghĩa.

Không chỉ dừng lại ở giá trị địa chất, khu vực Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông còn lưu giữ kho tàng văn hóa phong phú của các tộc người bản địa. Các lễ hội truyền thống, âm nhạc dân gian, nghề thủ công và ẩm thực địa phương đã góp phần tạo nên những sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc, nâng cao trải nghiệm cho du khách.

Việc khai thác hợp lý các điểm di sản địa chất không chỉ tạo ra sản phẩm du lịch đặc sắc, mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên và phát triển du lịch bền vững. Ông Lê Thành Hiệp - Giám đốc Trung tâm Văn hóa và Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông - tỉnh Lâm Đồng.

Du khách tham quan các nhạc cụ truyền thống của các dân tộc trong vùng Công viên địa chất.

Nền tảng phát triển du lịch bền vững

Tại Hội thảo quốc tế Công viên Địa chất toàn cầu và Tài nguyên Khoáng sản 2026, ông Lê Thành Hiệp - Giám đốc Trung tâm Văn hóa và Quản lý Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông - tỉnh Lâm Đồng cho biết, những tiềm năng về tài nguyên, cảnh quan thiên nhiên cùng hệ giá trị di sản độc đáo đã mở ra cơ hội lớn để địa phương phát triển du lịch. Việc lựa chọn mô hình phù hợp, cùng các giải pháp khai thác hiệu quả sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững, từng bước đưa địa phương trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.

Thực tế cho thấy, dù tiềm năng lớn nhưng việc phát triển du lịch trong vùng công viên địa chất vẫn còn không ít khó khăn. Công tác quản lý, vận hành và bảo tồn di sản còn những hạn chế nhất định. Nhất là khu vực này chưa thu hút được nhiều nhà đầu tư lớn, có tiềm lực và kinh nghiệm trong lĩnh vực du lịch địa chất, du lịch cộng đồng để triển khai các dự án mang tính chiến lược.

Trong bối cảnh đó, định hướng phát triển công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông được xác định dựa trên 3 trụ cột: bảo tồn di sản - giáo dục cộng đồng - phát triển kinh tế địa phương bền vững. Đây không chỉ là nguyên tắc của UNESCO mà còn là cơ sở để xây dựng các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn.

Từ định hướng này, nhiều giải pháp đang được triển khai đồng bộ. Trước hết là hoàn thiện cơ chế, chính sách và hướng dẫn quản lý nhằm nâng cao hiệu quả vận hành các điểm di sản; đồng thời tăng cường phối hợp giữa các ngành, địa phương và đẩy mạnh học hỏi, trao đổi kinh nghiệm để nâng cao năng lực quản lý, phát triển.

Song song đó, hạ tầng du lịch tiếp tục được đầu tư theo hướng bền vững. Các trung tâm thông tin, điểm dừng chân, tuyến tham quan từng bước hoàn thiện, tạo thuận lợi cho du khách trải nghiệm. Việc lựa chọn khai thác một số hang động, danh thắng đủ điều kiện, gắn với quy hoạch chung, góp phần mở rộng không gian du lịch và phát huy hiệu quả giá trị di sản.

Giới chuyên gia khảo sát tại Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông.

Cùng với phát triển du lịch, yêu cầu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững ngày càng được đặt ra rõ ràng. Quy hoạch sử dụng đất hợp lý, đầu tư công trình xử lý chất thải, bảo vệ cảnh quan tự nhiên là những yếu tố then chốt bảo đảm phát triển lâu dài. Đồng thời, các hoạt động hỗ trợ cộng đồng tham gia làm du lịch, phát triển kinh tế phụ trợ cũng được đẩy mạnh, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Khi các giải pháp được triển khai đồng bộ, với sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng, giá trị di sản không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nền tảng thúc đẩy du lịch phát triển bền vững.

Hồng Thắm