Mô hình du lịch cộng đồng ở bản Ngàm đang góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái tại Thanh Hóa.

Trong số 11 hộ dân làm du lịch cộng đồng tại bản Ngàm, mô hình homestay của gia đình chị Lộc Thị Kim thường xuyên có khách du lịch ghé lại lưu trú và tìm hiểu các nét đẹp văn hóa cổ truyền của đồng bào dân tộc Thái.

Trong căn nhà sàn rộng chừng 30m2, còn thơm mùi gỗ mới, chị Lộc Thị Kim bài trí không gian khá giản dị nhưng bắt mắt. Dưới sàn nhà, khu vực đón tiếp khách là một chiếc bàn tre nhỏ, mấy tấm đệm thổ cẩm, vài bông lau khô... Tất cả đều tạo nên cảm giác mộc mạc, thân thiện. Chị Kim cho biết, trước năm 2020, khi còn lao động tại Đài Loan (Trung Quốc), chị nghe tin bản làng phát triển du lịch cộng đồng nên đã chủ động tìm hiểu, tích lũy kiến thức và ấp ủ kế hoạch trở về xây dựng mô hình homestay. Trở về quê, chị không triển khai ngay mà dành thời gian quan sát, tìm hướng đi phù hợp để phát triển du lịch. Chị chia sẻ: “Du lịch cộng đồng là loại hình mà người dân giữ vai trò trung tâm, vừa trực tiếp phục vụ du khách, vừa tham gia quản lý và tạo nên giá trị của điểm đến. Vì vậy, để phát triển hiệu quả, trước hết cần chủ động quảng bá, xây dựng thương hiệu và thu hút du khách”.

Với suy nghĩ ấy, sau khi dựng căn nhà sàn năm 2023, chị Kim bắt đầu tìm kiếm du khách về với homestay của mình thông qua nhiều kênh quảng bá. Lượng khách dần tăng, không chỉ mang lại thu nhập mà còn thúc đẩy sự gắn kết giữa các hộ làm du lịch trong bản. Theo chị, điều quan trọng nhất là phát triển du lịch cộng đồng vì lợi ích chung của cả bản. “Trong năm nay, tôi dự định sẽ đến các thành phố lớn, các trung tâm du lịch ở các vùng miền để học hỏi và gặp gỡ trực tiếp, phối hợp với các hãng lữ hành nổi tiếng để đưa du khách quốc tế về với bản Ngàm” - chị Kim chia sẻ.

Ông Lương Văn Duẩn - Bí thư Chi bộ, Trưởng bản Ngàm cho biết: Bản Ngàm là một trong những bản tiêu biểu trong việc gìn giữ giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số xã Sơn Điện. “Du khách đến bản Ngàm muốn trải nghiệm bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái, đội văn nghệ của bản đã tập luyện các điệu múa dân gian truyền thống, các làn điệu dân ca để phục vụ nhu cầu của khách du lịch. Đồng thời, vận động các hộ dân trong bản gìn giữ nếp nhà sàn, các món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, duy trì nghề dệt thổ cẩm. Việc phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống không chỉ góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho nhiều hộ dân mà còn góp phần quảng bá bản sắc văn hóa đến với du khách thập phương” - ông Duẩn nói.

Nằm bên hữu ngạn con sông Luồng, bản Ngàm được trời phú cho cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, khí hậu trong lành. Trải qua nhiều thăng trầm, dâu bể, thứ quý giá nhất của đồng bào Thái ở bản Ngàm là còn lưu giữ toàn bộ kiến trúc nhà sàn truyền thống. Đó vừa là nơi chở che cuộc sống, khi đêm về còn vang lên những điệu khặp, điệu múa dập dìu trong tiếng sáo ôi, khèn bè vang vọng núi rừng.

Từ bản Ngàm, thuận lợi giao thông, du khách còn được đến tham quan, trải nghiệm tại các di tích, danh thắng nức tiếng quanh vùng, như động Bo Cúng, đền thờ vị thần hộ quốc, trấn biên ải tướng quân Tư Mã Hai Đào, thăm núi Pha Dùa hùng vĩ mang theo câu chuyện tình lãng mạn của đôi trai tài gái sắc Mường Xia, Mường Mìn (xã Sơn Thủy). Từ đây du khách còn có thể qua Cửa khẩu quốc tế Na Mèo thưởng thức những điều mới mẻ ở huyện Viêng Xay, tỉnh Hủa Phăn, nước bạn Lào, hoặc xuôi về Pù Luông thăm thú...

Tiềm năng ấy đã sớm được đánh thức khi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp tổ chức khai trương tour du lịch Quan Sơn - Viêng Xay tại bản Ngàm vào năm 2019. Từ đây, người dân bản Ngàm hiểu được cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa dân tộc có thể mang ra tiếp đãi du khách, cải thiện đời sống. Du lịch len vào từng nếp sinh hoạt. Dân bản bảo nhau vệ sinh môi trường, trồng thêm hoa trước hiên, sửa lại bậc cầu thang nhà sàn, học cách chế biến món ăn, kỹ năng đón tiếp, phục vụ du khách.

Trao đổi với phóng viên, ông Phạm Văn Tình - Chủ tịch UBND xã Sơn Điện cho biết: Để mô hình du lịch cộng đồng ở bản Ngàm ngày càng phát triển, xã Sơn Điện đang tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền về việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong nhân dân; chỉ đạo các đoàn thể phối hợp với trường học tổ chức ngoại khóa giáo dục bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số cho thế hệ trẻ. Thường xuyên tổ chức các hội thi, hội diễn văn nghệ, đưa những tiết mục văn nghệ đặc sắc mang đậm giá trị văn hóa truyền thống biểu diễn trên sân khấu để tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Thái. Hỗ trợ kinh phí để một số câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ mua trang phục, đạo cụ tập luyện và tham gia biểu diễn tại các hội thi, hội diễn của xã. Tập trung khai thác tiềm năng của các bản Ngàm, Xuân Sơn, Nhài theo hướng du lịch cộng đồng kết hợp gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Nguyễn Chung