Mục tiêu đón 16,1 triệu lượt khách năm 2026 hoàn toàn khả thi khi tư duy làm du lịch di sản chuyển từ "chiều rộng" sang "chiều sâu".

Lời giải cho bài toán "vị thế mới"

Những ngày tháng 3/2026, đảo Ngọc Cát Bà khoác lên mình màu áo mới xanh mướt của mùa xuân. Sau hơn hai năm kể từ khi vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà được UNESCO ghi danh là Di sản Thiên nhiên thế giới và mới đây nhất là sự kết nối chặt chẽ với Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc (vừa được công nhận Di sản Văn hóa thế giới), Hải Phòng đứng trước vận hội chưa từng có. Không còn là những con số tăng trưởng cơ học, du lịch thành phố Cảng đang thực hiện cuộc cách mạng về chất: Định hình du lịch di sản theo chiều sâu.

Theo số liệu từ cơ quan chức năng, chỉ tính riêng 2 tháng đầu năm 2026, thành phố đón hơn 1,76 triệu lượt khách, tăng 14% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khách quốc tế đạt gần 170.000 lượt, tập trung chủ yếu tại các điểm đến di sản. Mục tiêu đón 16,1 triệu lượt khách năm 2026 hoàn toàn khả thi khi tư duy làm du lịch di sản chuyển từ "chiều rộng" sang "chiều sâu".

Ghi nhận tại quần đảo Cát Bà những ngày đầu tháng 3, không còn cảnh ùn tắc cục bộ tại bến phà Gót như những năm trước. Hệ thống cáp treo hiện đại và các tuyến xe điện không khí thải tạo nên diện mạo du lịch xanh đúng nghĩa.

Tuy nhiên, áp lực lên hạ tầng và bảo tồn vẫn là "bài toán" hiện hữu. Ông Mai Xuân Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố cho biết: “Di sản là tài sản quý giá nhưng cũng rất dễ tổn thương. Nếu chỉ khai thác bề nổi bằng cách đưa thật đông khách đến rồi để họ rời đi với vài tấm ảnh, chúng ta sẽ sớm thất bại. Hải Phòng chọn cách đánh thức di sản bằng những câu chuyện văn hóa và trải nghiệm thực cảnh. Tại các điểm đến văn hóa như Khu di tích Bạch Đằng Giang hay đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, thực trạng cho thấy du khách đang có xu hướng lưu lại lâu hơn. Không chỉ đến để chiêm bái, họ tìm kiếm sự kết nối với lịch sử thông qua các ứng dụng thuyết minh tự động (Audio Guide) đa ngôn ngữ và các không gian trưng bày số hóa 3D”.

Hải Phòng chọn cách "đánh thức" di sản bằng những câu chuyện văn hóa và trải nghiệm thực cảnh.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Nam Phương, Phó Giám đốc Vietravel chi nhánh Hải Phòng nhận định: "Năm 2026 là năm của “Du lịch trách nhiệm”. Khách hàng của chúng tôi, đặc biệt là khách Âu Mỹ và phân khúc cao cấp nội địa sẵn sàng trả giá cao hơn cho các tour “Một hành trình - Năm điểm đến di sản”. Họ muốn được cùng ngư dân Cát Bà chèo kayak nhặt rác trên vịnh Lan Hạ, hoặc tham gia vào các buổi trình diễn hát đúm tại đình Hàng Kênh thay vì chỉ ngồi trên tàu tham quan".

Anh Thomas Miller (du khách Anh) chia sẻ sau khi tham quan Vườn Quốc gia Cát Bà: "Tôi bất ngờ vì sự nguyên sơ được giữ gìn ở đây. Việc Hải Phòng hạn chế đồ nhựa dùng một lần và khuyến khích đi bộ, xe đạp khiến tôi cảm thấy mình đang thực sự đóng góp vào việc bảo vệ di sản thế giới”.

Định hướng bền vững từ di sản

Theo thông tin từ UBND đặc khu Cát Hải, địa phương đẩy mạnh chuyển đổi Cát Bà thành đảo du lịch không phát thải carbon đầu tiên tại Việt Nam thông qua quy hoạch xanh, phát triển hạ tầng bền vững, xử lý nước thải, rác thải và khuyến khích phương tiện giao thông điện. Đây là định hướng chiến lược nhằm xây dựng di sản Cát Bà thành trung tâm du lịch sinh thái đẳng cấp quốc tế.

Việc phê duyệt dự án khu du lịch vịnh trung tâm Cát Bà với tổng mức đầu tư hơn 12.000 tỷ đồng (đã hoàn thành hơn 50% khối lượng) là minh chứng cho quyết tâm đưa nơi đây thành "tiểu Maldives của châu Á" nhưng vẫn dựa trên nền tảng bảo tồn nghiêm ngặt di sản thiên nhiên thế giới.

Du lịch di sản tâm linh và văn hóa như lễ hội đang được các đơn vị lữ hành đẩy mạnh vào mùa thu - đông để giảm áp lực thời vụ.

Chiến lược phát triển du lịch Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn 2045 lấy di sản (đặc biệt là Di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà) làm trụ cột cốt lõi để xây dựng thương hiệu du lịch quốc tế, hướng tới trở thành trọng điểm du lịch biển đảo, trung tâm du lịch chất lượng cao. Trong đó, phát huy tối đa tiềm năng của di sản thiên nhiên thế giới, di tích lịch sử và văn hóa đặc trưng. Từ đó, phát triển du lịch dựa trên 3 trụ cột chính là du lịch biển đảo (Cát Bà, Đồ Sơn), du lịch di sản - văn hóa và du lịch ẩm thực thành phố.

Thực tiễn cho thấy, thời gian qua thành phố thực hiện tốt việc liên kết vùng trong làm du lịch di sản. Sự phối hợp chặt chẽ tỉnh Quảng Ninh trong quản lý vịnh liên tỉnh trong quần thể Yên Tử là "chìa khóa" để tạo ra những sản phẩm du lịch xuyên biên giới địa phương, kéo dài thời gian lưu trú của khách. Thay vì phụ thuộc vào mùa hè, du lịch di sản tâm linh và văn hóa như lễ hội đang được các đơn vị lữ hành đẩy mạnh vào mùa thu - đông để giảm áp lực thời vụ.

Việc đẩy mạnh công nghệ hóa di sản được thực tế bằng việc triển khai mạnh mẽ "Bản đồ số du lịch Hải Phòng", cho phép du khách trải nghiệm tương tác ảo trước khi đặt chân tới điểm đến. Đây là công cụ hữu hiệu để định hướng dòng khách, tránh quá tải cục bộ tại các điểm di tích cốt lõi. Phát triển du lịch di sản theo chiều sâu không phải là khẩu hiệu, mà là sự kết nối quá khứ với tương lai. Để mỗi du khách khi rời Hải Phòng, trong hành trang của họ không chỉ có những món quà từ biển, mà còn có cả hơi thở của lịch sử và văn hóa vùng đất Hải Tần phòng thủ.

Thu Hằng