Người dân trên địa bàn phường Lương Văn Tri biểu diễn múa chầu và các điệu hát then, đàn tính tại hội chợ hoa đào năm 2026

Trải qua quá trình lao động sản xuất và sinh hoạt, cộng đồng các dân tộc Tày, Nùng, Kinh, Dao, Hoa, Mông, Sán Chay… trên địa bàn tỉnh đã vun đắp nên một đời sống văn hóa tinh thần phong phú, sáng tạo ra nhiều giá trị nghệ thuật dân gian độc đáo. Những trò diễn, làn điệu dân ca, dân vũ truyền thống ấy qua nhiều thế kỷ đã kết tinh thành "hồn cốt" quê hương, làm nên bản sắc riêng biệt. Trong bối cảnh hiện nay, những giá trị này đã trở thành yếu tố đặc trưng, góp phần quan trọng trong việc thu hút du khách muôn phương.

Sức hút từ các sản phẩm dân gian

Trở về sau chuyến du lịch Hữu Liên vào đầu tháng 3/2026 vừa qua, chị Nguyễn Thị Thoa, du khách đến từ Nha Trang chia sẻ: “Đây là lần thứ 2 tôi quay lại Hữu Liên. So với vẻ hoang sơ, ít điểm vui chơi của hơn 4 năm trước, nơi đây giờ đã "thay da đổi thịt" với hệ thống homestay bài bản và nhiều dịch vụ hấp dẫn. Đặc biệt, tôi cảm thấy rất may mắn khi chuyến đi đúng vào dịp diễn ra lễ hội Trò Ngô. Được trực tiếp hòa mình vào không khí náo nhiệt của các trò diễn truyền thống như đánh đồn bà dầu, trò kén rể và lắng nghe những làn điệu dân ca ngọt ngào, tôi thực sự ấn tượng trước sức sống văn hóa mãnh liệt của người dân nơi đây".

Được biết, nhiều năm qua, xã Hữu Liên đã trở thành điểm sáng trong việc gia tăng các dịch vụ trải nghiệm từ chất liệu văn hoá dân gian truyền thống. Ông Khổng Hồng Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Hữu Liên cho biết: “Việc khai thác nét đặc sắc văn hóa bản địa được xã chú trọng. Từ năm 2022, xã phối hợp tập huấn kỹ năng biểu diễn cho 35 người dân, khôi phục các trích đoạn sinh hoạt cộng đồng người Dao, chèo cổ, lễ hội Trò Ngô... tạo nên sản phẩm "Hương sắc núi rừng". Đến nay, toàn xã có 4 câu lạc bộ (CLB) văn hóa dân gian phục vụ du khách; hiện cứ vào tối thứ Bảy hằng tuần, xã tổ chức biểu diễn văn nghệ dân gian truyền thống phục vụ miễn phí cho du khách".

Không chỉ ở Hữu Liên, tại làng du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn (xã Bắc Sơn), bên cạnh hát then, đàn tính, địa phương đang tích cực phục dựng múa rối cạn, loại hình nghệ thuật độc đáo của đồng bào Tày để đưa vào phục vụ du khách.

Người dân xã Vạn Linh biểu diễn các làn điệu hát then, đàn tính tại lễ bế giảng mô hình xây dựng đời sống văn hoá cơ sở các dân tộc thiểu số

Cùng với Hữu Liên và Quỳnh Sơn, việc duy trì các sản phẩm du lịch văn hoá dân gian đưa vào phục vụ du khách tại các điểm du lịch và di tích lịch sử đã được các địa phương trên địa bàn tỉnh chủ động thực hiện... Đặc biệt, với hệ thống  gần 300 lễ hội truyền thống trải rộng khắp các xã, phường chính là nguồn lực quan trọng để phát triển du lịch gắn với di sản. Mỗi lễ hội đều trở thành không gian trình diễn các loại hình văn hoá dân gian, tạo sức hút đặc trưng cho du lịch xứ Lạng. Sức hút này có sự đóng góp không nhỏ của việc nâng tầm các tiết mục nghệ thuật dân gian tại các lễ hội truyền thống. Điển hình như lễ hội Kỳ Cùng - Tả Phủ thu hút khoảng 1,5 triệu lượt khách nhờ các hoạt động cộng đồng và các hoạt động biểu diễn nghệ thuật dân gian đặc sắc.

Có thể thấy, việc đưa nghệ thuật dân gian vào các sự kiện lớn, hay biểu diễn ngay tại điểm du lịch đã góp phần đa dạng hóa, tăng thêm giá trị cho sản phẩm du lịch, kích thích sự khám phá của du khách thập phương. Qua đó, góp phần thu hút khách du lịch đến với Lạng Sơn. Trong 3 tháng đầu năm 2026, Lạng Sơn đón trên 2 triệu lượt khách, (tăng 10,5% so với cùng kỳ 2025). Trong đó, khách quốc tế đạt 77.000 lượt (tăng 37,5%); khách nội địa đạt 2,04 triệu lượt (tăng 9,7%). Đặc biệt, tổng thu du lịch ước đạt trên 1.900 tỷ đồng, tăng  21% so với cùng kỳ năm 2025. Điều này cho thấy du khách không chỉ đến đông hơn mà còn sẵn lòng chi nhiều hơn cho các trải nghiệm văn hóa chất lượng cao.

Hướng đến sự phát triển bền vững

Để có những kết quả trên là sự tích cực vào cuộc của các cấp, ngành trên địa bàn tỉnh thời gian qua. Ông Lưu Bá Mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) cho biết: Những năm qua, chúng tôi đã chủ động tham mưu đề xuất UBND tỉnh xây dựng đề án  bảo tồn, phát huy giá trị di sản múa sư tử dân tộc Tày, Nùng; đề án bảo tồn dân ca, dân vũ, dân nhạc… Các đề án được xây dựng kế hoạch thực hiện với lộ trình cụ thể theo từng giai đoạn, trong đó có lồng ghép với hoạt động hỗ trợ, khuyến khích xây dựng và nhân rộng các đội, CLB văn hóa dân gian; mở các lớp truyền dạy di sản văn hóa tại cơ sở gắn với phát triển du lịch tại các địa phương…

Theo đó, từ năm 2021 đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có trên 30 đội, CLB văn hóa dân gian được thành lập mới, nâng tổng số lên gần 400 đội, CLB với hơn hàng nghìn hội viên. Đây là những hạt nhân quan trọng trong việc thúc đẩy việc hình thành các sản phẩm trải nghiệm văn hoá dân gian tại địa phương.

Người dân và du khách tham gia trải nghiệm trò diễn truyền thống tại lễ hội Trò Ngô, xã Hữu Liên

Không chỉ phát huy vai trò bảo tồn, gìn giữ di sản văn hóa dân tộc mà thành viên các đội, CLB văn hóa dân gian còn phối hợp với ngành chức năng thực hiện ghi hình khoảng 60 phim, trên 2.000 ảnh tư liệu về văn hóa phi vật thể để giới thiệu cho công chúng. Nhờ đó, từ năm 2015 đến nay, Lạng Sơn đã có 10 di sản được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia và 2 di sản được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện nhân loại.

Cùng đó, trung bình mỗi năm, Sở VHTTDL lựa chọn hỗ trợ tổ chức 5 - 10 lớp truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể tại cơ sở và hỗ trợ trang phục, cơ sở vật chất biểu diễn cho các lớp truyền dạy. Bà Triệu Thị Hiệu, Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ văn hóa cơ sở, Trung tâm Văn hóa tỉnh cho biết: “Từ năm 2022 đến nay, chúng tôi đã thành lập được 33 CLB và tổ chức 9 lớp truyền dạy văn hóa phi vật thể. Riêng trong năm 2025, đã xây dựng được 8 CLB văn hoá dân gian tại các xã, phường. Sau các lớp truyền dạy, học viên đã trở thành những hạt nhân văn nghệ nòng cốt, trực tiếp duy trì hoạt động của các CLB và lan tỏa phong trào bảo tồn di sản cũng như biểu diễn phục vụ du khách ngay tại địa phương".

Cùng với truyền dạy, ngành VHTTDL cũng phối hợp với các đơn vị liên quan tạo ra không gian văn hóa giúp thành viên các CLB trình diễn các loại hình di sản như tổ chức hội thi, hội diễn, các hội nghị, chợ phiên và đặc biệt là các lễ hội lớn.

Với những bước đi bài bản, chuyên nghiệp hóa các không gian diễn xướng, du lịch xứ Lạng đang khẳng định bản sắc riêng biệt, biến di sản thành động lực tăng trưởng bền vững nơi địa đầu Tổ quốc.

Tuyết Mai