Bản Khá - điểm đến không thể bỏ qua trên cung đường khám phá Sơn La, Tây Bắc

Bản Khá nằm ngay gần trục quốc lộ 6, cách trung tâm xã Yên Châu, tỉnh Sơn La gần 10 km về phía Hà Nội. Bản có 93 hộ, hơn 420 nhân khẩu và hầu hết là đồng bào dân tộc Thái sinh sống.

Đến với bản Khá, du khách sẽ được hòa mình trong không gian yên bình của một bản Thái cổ xưa với nhiều nét đẹp văn hóa truyền thống được lưu giữ và phát triển. Hầu hết các gia đình đều sinh sống trong các nếp nhà sàn truyền thống, xung quanh là vườn cây xoài, cây me cổ thụ rợp bóng mát, dòng suối Vạt uốn quanh. Năm 2025, một cây xoài và cây me cổ thụ ở đây đã được ghi vào danh mục Cây di sản Việt Nam.

Bản Khá phủ lên mình một màu xanh mướt, yên bình bên dòng suối Vạt

Ông Quàng Văn Luống, người dân bản Khá cho biết: "Chúng tôi từ khi sinh ra và lớn lên đã thấy cây me, cây xoài ở bản từ khi nào rồi. Người dân trong bản ai cũng yêu quý các cây này, vì nó che bóng mát, có quả để bán mang lại thu nhập cho các hộ gia đình. Chính vì thế, ai cũng có ý thức bảo vệ và giữ gìn, không được chặt phá, không được buộc trâu bò gần các cây này".

Phụ nữ Thái ở bản Khá se bông

Đặc biệt, người dân bản Khá còn lưu giữ rất nhiều nét văn hoá đặc sắc của đồng bào dân tộc Thái. Ngoài những nếp nhà sàn truyền thống với lối kiến trúc độc đáo, vững chãi, hài hòa với thiên nhiên, bà con cũng lưu giữ khá đầy đủ các điệu “khắp”, điệu xòe, những bộ trang phục truyền thống, cùng chiếc khăn piêu đội đầu rực rỡ sắc màu…

Bà Lò Thị Bốn, người dân bản Khá chia sẻ: "Chúng tôi luôn chú ý gìn giữ nét văn hóa thêu thùa, kéo sợi dệt vải, các loại thổ cẩm... Tới đây chúng tôi sẽ thành lập câu lạc bộ thêu thùa, để khách du lịch đến có thể thêu thùa và trải nghiệm cùng chúng tôi".

Những người đàn ông trong bản thì luôn chú ý duy trì các nghề thủ công truyền thống như đan lát các vật dụng sinh hoạt hằng ngày; cùng với đó là duy trì các lễ hội đặc sắc của đồng bào Thái như “Xên bản”, “Xên lẩu nó”, “Đông sửa”… Đây là các nghi lễ truyền thống có ý nghĩa cầu mong sức khỏe, mong một năm mưa thuận, gió hòa, mùa màng bội thu.

Ông Quàng Văn Phanh - người dân bản Khá cho biết: "Hàng năm đến khoảng mùng 10 tháng 6 là bản phải cúng 1 lần. Cúng cho dân bản khỏe khoắn, làm ăn phát đạt; ruộng nương bội thu; trâu bò khỏe mạnh, không bị dịch bệnh".

Nhằm khai thác những tiềm năng và lợi thế sẵn có, năm 2022, UBND huyện Yên Châu (cũ), tỉnh Sơn La đã ban hành Đề án phát triển mô hình du lịch nông thôn tại bản khá. Triển khai thực hiện đề án này, bản đã chọn 5 gia đình có khả năng cải tạo nâng cấp thành homestay; 3 gia đình có khả năng mở nhà hàng ẩm thực dân tộc; 3 gia đình có khả năng dệt vải, thêu khăn piêu, đan mây tre thủ công phục vụ đón khách du lịch; nhiều hộ dân ở bản Khá đã được tập huấn kiến thức làm du lịch cộng đồng. Bản cũng thành lập 2 đội văn nghệ dân gian, thường xuyên tổ chức tập luyện và biểu diễn các chương trình dân ca, dân vũ, dân nhạc để phục vụ khách du lịch.

Để phát triển mô hình du lịch gắn với xây dựng nông thôn mới tại bản Khá, chính quyền xã Yên Châu và tỉnh Sơn La cũng bố trí kinh phí để xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch, như đầu tư xây dựng cầu cứng qua suối Vạt vào bản, đổ bê tông tuyến đường nhựa vào vườn xoài cổ thụ, hướng dẫn cách thức phát triển sản xuất, tạo sinh kế bền vững cho người dân thông qua các hoạt động du lịch, dịch vụ, tạo ra những chuyến đi trải nghiệm đa dạng và hấp dẫn cho du khách trên hành trình khám phá du lịch nông nghiệp vùng Tây Bắc.

Luyện tập văn nghệ chuẩn bị đón và phục vụ khách du lịch

Ông Trần Xuân Việt - Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Sơn La cho biết: "Bản Khá một trong những bản được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng với Sở Nông nghiệp và Môi trường đưa vào kế hoạch xây dựng thành mô hình điểm trong chương trình phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn gắn với chương trình mục tiêu rất nông thôn mới. Trong thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục có kế hoạch chi tiết, cụ thể hơn để xây dựng bản Khá trở thành mô hình tiêu biểu và phát triển nơi đây là thành một trong những điểm đến thực sự hấp dẫn về du lịch".

Dù các điều kiện hạ tầng có thể chưa đáp ứng, song với những nét độc đáo riêng có, bản Khá - mô hình du lịch nông nghiệp nông thôn tiêu biểu ở Yên Châu đã, đang thực sự trở thành điểm đến hấp dẫn không thể bỏ qua trên cung đường khám phá Sơn La - Tây Bắc.

Thu Thùy