Sau sáp nhập xã Hoành Mô và xã Đồng Văn, xã Hoành Mô mới không chỉ mở rộng không gian phát triển về địa giới, mà còn sở hữu thêm một “bản đồ tài nguyên xanh” giàu tiềm năng, với rừng và cây di sản. Ông Vi Ngọc Nhất, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hoành Mô, cho biết: Sau sáp nhập, địa phương có thêm điều kiện kết nối tài nguyên sinh thái, cửa khẩu biên giới và hệ giá trị văn hóa bản địa để định hướng phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với rừng, cây di sản theo hướng xanh, bền vững và khác biệt.

Nhiều diện tích rừng trồng, rừng hồi lâu năm ở Hoành Mô đều được chăm sóc tốt, làm đường để có thể đi lại tham quan, thu hoạch.

Nổi bật trong hệ sinh thái ấy là rừng hồi - loại cây gắn bó lâu đời với đời sống đồng bào vùng cao. Hoành Mô hiện có hàng nghìn ha hồi tại Sông Moóc, Khe Mọi, Khe Tiền, Cao Sơn và nhiều triền núi vùng giáp biên. Đáng chú ý, trên địa bàn xã có 16 cây hồi gần 100 năm tuổi tại Khe Mọi và Sông Moóc vừa được công nhận là Cây Di sản Việt Nam vào tháng 2/2026. Trên các sườn núi vùng biên, hồi không chỉ là cây kinh tế, mà còn tạo nên không gian trải nghiệm đặc sắc với hương tinh dầu lan trong gió, sắc trắng mùa hoa và vẻ nguyên sơ khác biệt của vùng núi Hoành Mô.

Không chỉ tạo cảnh quan đặc trưng, rừng hồi còn gắn với sinh kế bền bỉ của người dân vùng biên. Từ gia vị, dược liệu, đến tinh dầu, sản phẩm OCOP, hồi trở thành “cây giữ đất, giữ rừng, giữ sinh kế” của nhiều hộ dân địa phương. Đây cũng là nền tảng để Hoành Mô phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm như đi bộ dưới tán rừng hồi, khám phá mùa thu hoạch, chưng cất tinh dầu, hay nghỉ tại homestay giữa không gian rừng núi.

Cùng với rừng hồi, quần thể chè cổ thụ tại thôn Nà Pò, xã Hoành Mô đang mở thêm dư địa cho du lịch trải nghiệm tại địa phương. Sinh trưởng giữa khí hậu lạnh, ẩm và nhiều sương mù vùng biên, những cây chè thân lớn, phủ rêu mang vẻ hoang sơ đặc trưng. Năm 2026, có 5 cây chè cổ tại đây được công nhận là Cây Di sản Việt Nam. Những búp chè hái trong sương, qua bàn tay sao tẩm thủ công của người trồng chè đã tạo nên thứ trà đậm vị núi rừng, đồng thời mở ra tiềm năng cho các sản phẩm trekking, thưởng trà và du lịch sinh thái.

Các đoàn khách du lịch, chuyên gia rất quan tâm tới hành trình khám phá rừng, cây di sản với sự hướng dẫn của người bản địa.

Với điều kiện ấy, Hoành Mô có thể phát triển các tuyến trekking chè cổ, trải nghiệm hái - sao - thưởng trà và các hành trình nghỉ dưỡng. Trong xu hướng du lịch chậm và tìm về giá trị nguyên bản, chè cổ thụ là tài nguyên phù hợp để hình thành những sản phẩm trải nghiệm có chiều sâu. Một điểm nhấn khác là cây đa Pắc Pộc tại bản Pắc Pộc, xã Hoành Mô - biểu tượng văn hóa, tâm linh của cộng đồng Sán Chay, Sán Chỉ vùng biên. Cây đa hàng trăm năm tuổi không chỉ được công nhận là Cây Di sản Việt Nam, mà còn gắn với lịch sử khai hoang lập bản, lễ cầu mùa, làn điệu soóng cọ và luật tục giữ rừng của người dân địa phương.

Bên cạnh rừng hồi, chè cổ và cây đa di sản, Hoành Mô còn sở hữu hệ sinh thái rừng rộng lớn với tỷ lệ đất rừng chiếm trên 80% diện tích tự nhiên. Từ trung tâm xã, du khách có thể kết nối hành trình đến Sông Moóc, Khe Tiền, các thôn bản vùng cao, cửa khẩu Hoành Mô - Động Trung và chợ phiên vùng biên. Sự hòa quyện giữa cảnh quan, văn hóa và không gian biên giới mở ra dư địa phát triển các tuyến du lịch trải nghiệm đặc sắc.

Từ những lợi thế đó, Hoành Mô đang từng bước định hướng phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm trong năm 2026, trọng tâm là tuyến du lịch sinh thái núi Cao Ba Lanh và khám phá rừng hồi di sản với những cây hồi gần 100 năm tuổi. Hoành Mô định hướng hình thành các hành trình trekking, du lịch dưới tán rừng, trải nghiệm bản địa kết nối Sông Moóc, bản người Dao - Sán Chỉ và không gian chè cổ. Địa phương cũng đang từng bước nghiên cứu, xây dựng các sản phẩm trải nghiệm gắn với rừng và cây di sản để phục vụ du lịch trong thời gian tới.

Xã Hoành Mô đang quan tâm phát triển những tour trekking, khám phá các khu rừng cổ thụ, cây di sản.

Dù vậy, để những tài nguyên nói trên thực sự trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, Hoành Mô vẫn cần tiếp tục hoàn thiện tuyến điểm, dịch vụ, đào tạo người dân làm du lịch và tăng cường truyền thông. Giá trị của rừng hồi, chè cổ hay cây đa Pắc Pộc... không nằm ở những điểm check-in đơn lẻ, mà ở khả năng kể câu chuyện về một vùng biên còn giữ được thiên nhiên và văn hóa nguyên bản.

Tạ Quân