Lễ hội ''Sắc chàm Lao Chải'' lần thứ 2 năm 2026: Đánh thức sắc chàm, lan tỏa bản sắc Mông vùng cao
Tôn vinh sắc chàm - Gìn giữ hồn cốt văn hóa Mông
Xã Lao Chải là vùng đất mang đậm dấu ấn văn hóa Mông, nơi cảnh quan ruộng bậc thang, nếp sống cộng đồng, trang phục truyền thống, tiếng khèn và những nghề thủ công được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Với thông điệp lấy văn hóa làm nền tảng, cộng đồng làm chủ thể và du lịch làm cầu nối lan tỏa giá trị di sản, Lễ hội “Sắc chàm” Lao Chải lần thứ 2 hướng tới tạo dựng không gian để người dân trực tiếp giới thiệu những giá trị văn hóa của quê hương tới du khách. Qua đó, lễ hội góp phần nâng cao nhận thức về bảo tồn di sản, khuyến khích truyền dạy nghề truyền thống cho thế hệ trẻ, đồng thời mở rộng cơ hội phát triển sinh kế từ các sản phẩm thủ công, nông sản và dịch vụ du lịch cộng đồng. Với người Mông, trang phục truyền thống không đơn thuần là vật dụng thường ngày mà còn là kết tinh của tri thức dân gian, sự khéo léo của đôi tay, kinh nghiệm ứng xử với thiên nhiên và quan niệm thẩm mỹ được trao truyền trong gia đình, dòng họ, bản làng. Đằng sau một tấm vải lanh, một sắc chàm hay một họa tiết thêu là cả quá trình lao động cần mẫn, từ trồng cây lanh, thu hoạch, xử lý sợi, xe sợi, dệt vải đến nhuộm màu, thêu và hoàn thiện trang phục. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi thời gian, kinh nghiệm và sự kiên nhẫn. Những tri thức ấy không phải lúc nào cũng được ghi chép thành văn bản mà chủ yếu được lưu giữ trong thực hành đời sống, trong bàn tay của những người phụ nữ, nghệ nhân và các gia đình còn gắn bó với nghề. Bởi vậy, khi nghề truyền thống được thực hành và giới thiệu trước công chúng, giá trị được trao truyền không chỉ nằm ở sản phẩm hoàn chỉnh mà còn ở câu chuyện về con người, kỹ năng và ký ức cộng đồng.
Lễ hội “Sắc chàm Lao Chải” lựa chọn chính những giá trị gần gũi ấy làm trung tâm. Thay vì chỉ giới thiệu văn hóa qua các tiết mục biểu diễn, lễ hội tạo không gian để người dân trực tiếp trình diễn, giải thích và chia sẻ về nghề, trang phục, âm nhạc, ẩm thực cũng như những phong tục gắn với đời sống người Mông. Du khách vì thế có cơ hội tiếp cận văn hóa từ bên trong, thông qua sự gặp gỡ với những người đang giữ gìn và thực hành văn hóa mỗi ngày. Đó là lý do trong khuôn khổ lễ hội, ngày 10/10 đã diễn ra cuộc thi “Duyên dáng Sắc chàm” tạo không gian tôn vinh vẻ đẹp trang phục, nét duyên dáng và bản sắc văn hóa của phụ nữ địa phương. Ngày 11/10, giải chạy dành cho nữ “Váy xòe trên sóng lúa” cũng đã được tổ chức với cung đường dài 4 đến 5 km xuyên qua không gian cảnh quan ruộng bậc thang. Hoạt động kết hợp thể thao, trải nghiệm thiên nhiên và quảng bá hình ảnh người phụ nữ vùng cao trong trang phục truyền thống mang đến cách tiếp cận mới mẻ đối với du lịch trải nghiệm cho khách tham quan.
Chuỗi hoạt động đặc sắc
Một trong những điểm nhấn đặc sắc của Lễ hội là Chương trình nghệ thuật với chủ đề “Lao Chải – Nơi sắc chàm hội tụ” vào 19 giờ 30 ngày 17/10, mang đến không gian giao lưu và tôn vinh bản sắc văn hóa địa phương. Chương trình được xây dựng theo hướng kết hợp trình diễn nghệ thuật, âm nhạc dân gian và các yếu tố văn hóa đặc trưng của người Mông, góp phần khắc họa hình ảnh một Lao Chải giàu bản sắc, thân thiện và giàu tiềm năng du lịch. Đặc biệt, trong lễ khai mạc có màn đồng diễn khèn Mông mang tên “Âm vang sắc chàm”, với sự biểu diễn của khoảng 500 nghệ nhân và học sinh tham gia. Tiếng khèn - âm thanh gắn bó với đời sống tinh thần của người Mông khi được hòa quyện trong không gian cộng đồng sẽ góp phần lan tỏa giá trị nghệ thuật dân gian, khơi dậy niềm tự hào văn hóa và tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ.
Phát biểu tại Lễ khai mạc, ông Đỗ Công Chúng, Phó Chủ tịch UBND xã Lao Chải, Trưởng Ban Tổ chức cho biết các hoạt động trong khuôn khổ lễ hội được xây dựng theo hướng để người dân trực tiếp tham gia, từ trình diễn trang phục, giới thiệu nghề thủ công đến hoạt động thể thao và biểu diễn nghệ thuật. Qua đó, lễ hội không chỉ tạo không khí giao lưu, vui tươi trong cộng đồng mà còn góp phần khơi dậy niềm tự hào văn hóa, đặc biệt ở thế hệ trẻ. Chúng tôi mong muốn những giá trị được giới thiệu trong lễ hội sẽ tiếp tục được duy trì trong đời sống thường ngày, trở thành nguồn lực để phát triển du lịch cộng đồng. Đây là quá trình đồng hành giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp, trong đó chú trọng phát triển du lịch song hành cùng bảo tồn văn hóa truyền thống và nâng cao đời sống cộng đồng.
Trước đó, sáng ngày 17/10, tại trung tâm lễ hội đã diễn ra hoạt động trình diễn nghề truyền thống. Các nghệ nhân và đồng bào dân tộc Mông giới thiệu tới du khách các công đoạn trồng lanh, xe sợi, dệt vải, nhuộm chàm và vẽ sáp ong. Thông qua những thao tác thủ công được thực hiện bởi người dân địa phương, du khách có cơ hội tìm hiểu quá trình tạo nên những tấm vải truyền thống, cảm nhận giá trị của lao động thủ công và khám phá chiều sâu văn hóa ẩn sau mỗi hoa văn trên trang phục người Mông. Tại lễ hội, các không gian trưng bày văn hóa, sản vật địa phương, sản phẩm OCOP và ẩm thực truyền thống cũng giới thiệu tới công chúng những nét đặc trưng trong đời sống, sản xuất và văn hóa ẩm thực của đồng bào. Đây cũng là dịp để các hộ gia đình, cơ sở sản xuất và chủ thể kinh doanh địa phương kết nối với du khách, mở rộng cơ hội giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm bản địa.
Tháng 10 là thời điểm cảnh quan ruộng bậc thang xã Lao Chải bước vào mùa lúa chín, tạo nên những gam màu vàng óng trải dài trên triền núi. Các điểm cảnh quan như Đồi Mâm xôi, Đồi nấm linh chi, Khuyên Bạc và Võng lúa… là những điểm check-in ngắm lúa đẹp hùng vĩ, mãn nhãn với du khách. Sự hòa quyện giữa thiên nhiên, bản làng và đời sống văn hóa người Mông mang đến cho du khách cơ hội khám phá một vùng đất không chỉ đẹp về cảnh quan mà còn giàu chiều sâu văn hóa. Thông qua lễ hội, Lao Chải hướng tới phát triển sản phẩm du lịch dựa trên những giá trị sẵn có của địa phương, từ trải nghiệm nghề thủ công, khám phá ẩm thực, tìm hiểu trang phục truyền thống đến thưởng thức nghệ thuật khèn Mông và tham gia sinh hoạt cộng đồng. Cách tiếp cận này góp phần đa dạng hóa trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm địa phương và tạo thêm cơ hội việc làm, thu nhập cho người dân. Trong khuôn khổ lễ hội, Lao Chải cũng đã kết nối với các nhà sáng tạo nội dung, KOL/KOC tổ chức hoạt động trải nghiệm thực tế nhằm lan tỏa hình ảnh Lao Chải trên các nền tảng truyền thông số.
Những hình ảnh chân thực về cảnh sắc mùa vàng, nghề thủ công truyền thống, trang phục dân tộc và nhịp sống bản làng đã được truyền thông tới công chúng kịp thời, kỳ vọng góp phần đưa vẻ đẹp Lao Chải đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế. Lễ hội cũng gắn quảng bá du lịch với gìn giữ môi trường, tôn trọng phong tục tập quán và bảo đảm vai trò chủ thể của cộng đồng. Việc khai thác các giá trị văn hóa cần đi đôi với bảo tồn tính nguyên bản, tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình tổ chức, cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Với các hoạt động trên, Lễ hội “Sắc chàm Lao Chải” lần thứ 2 năm 2026 đã xây dựng hình ảnh Lao Chải trở thành điểm đến du lịch văn hóa cộng đồng đặc sắc của Lào Cai. Từ sắc chàm trên tấm vải lanh, tiếng khèn vang giữa núi rừng đến những thửa ruộng bậc thang mùa vàng, mỗi trải nghiệm là một lời mời du khách đến gần hơn với con người, văn hóa và vẻ đẹp vùng cao Tây Bắc.
Ông Sùng A Lằng, Phó trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Lao Chải bày tỏ điều chúng tôi quan tâm không chỉ là tổ chức các hoạt động lễ hội, mà còn là làm sao để văn hóa truyền thống được hiểu đúng và được trao truyền một cách tự nhiên. Khi học sinh được tìm hiểu về trang phục, nghề lanh, nhuộm chàm, tiếng khèn và phong tục của dân tộc mình, các em sẽ có thêm kiến thức và niềm tự hào về quê hương. Về lâu dài, địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích các gia đình, nghệ nhân và người trẻ tham gia gìn giữ nghề truyền thống; đồng thời kết nối những giá trị ấy với hoạt động trải nghiệm du lịch. Nếu văn hóa có chỗ đứng trong đời sống và mang lại giá trị thiết thực cho người dân, việc bảo tồn sẽ có nền tảng bền vững hơn.
Trung tâm Thông tin du lịch
