Ảnh: Vũ Bảo Ngọc

Năm 2025 ghi nhận nỗ lực của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam trong việc chủ động nghiên cứu kỹ lưỡng, rà soát, tham mưu và phối hợp tham mưu “đúng và trúng” với các cơ quan có thẩm quyền ban hành nhiều chính sách hoàn thiện về thể chế, tháo gỡ khó khăn, tạo thuận lợi cho hoạt động du lịch. Trong đó, các chính sách cởi mở về thị thực và xuất nhập cảnh đã tạo thành chất xúc tác quan trọng để thu hút khách quốc tế từ khắp nơi trên thế giới đến Việt Nam.

Tăng cường kết nối liên ngành - Đòn bẩy cho du lịch bứt phá

Một trong những dấu ấn quan trọng là việc kiện toàn Ban Chỉ đạo Nhà nước về Du lịch theo Quyết định số 1532/QĐ-TTg ngày 15/7/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Cùng với việc ban hành Kế hoạch hoạt động giai đoạn 2025-2026 và Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo, cơ chế phối hợp liên ngành được củng cố, bảo đảm sự chỉ đạo tập trung, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, xử lý kịp thời những vấn đề liên ngành của du lịch, tạo nền tảng quan trọng triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển du lịch trong tình hình mới.

Đặc biệt, Công điện số 34/CĐ-TTg ngày 10/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ về thúc đẩy phát triển du lịch, bảo đảm thực hiện tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số thể hiện sự quan tâm cao của người đứng đầu Chính phủ đối với ngành Du lịch. Đây là sự chỉ đạo điều hành kịp thời nhằm đưa du lịch đóng góp trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, coi du lịch là động lực lan tỏa sang nhiều ngành, góp phần tạo việc làm, tăng thu ngân sách và quảng bá hình ảnh quốc gia. Trong đó nhấn mạnh đến kích cầu thị trường, đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh chuyển đổi số, cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao chất lượng dịch vụ. Đồng thời yêu cầu các bộ, địa phương vào cuộc quyết liệt, tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục, hạ tầng, nhân lực...

Bên cạnh đó, Ngành cũng đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 382/QĐ-TTg ngày 21/02/2025 về Kế hoạch thực hiện Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Quyết định có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa Quy hoạch hệ thống du lịch vào thực tiễn, chuyển định hướng chiến lược thành chương trình hành động cụ thể. Văn bản xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương. Qua đó, Chính phủ tạo khung thống nhất để huy động nguồn lực, phát triển hạ tầng, sản phẩm và thị trường du lịch.

Đột phá về chính sách thị thực và cải thiện môi trường kinh doanh

Chính sách thị thực tiếp tục là điểm sáng trong nỗ lực tạo thuận lợi cho du lịch phát triển. Việc mở rộng diện miễn thị thực, gia tăng ưu đãi cho các thị trường trọng điểm, bổ sung cửa khẩu áp dụng thị thực điện tử… đã góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến Việt Nam. Các chính sách thị thực đang được Chính phủ sử dụng như một “đòn bẩy mềm” để mở rộng cửa đón khách quốc tế. Việc miễn thị thực và mở rộng thị thực điện tử giúp giảm chi phí, thời gian, tạo tâm lý thuận lợi cho du khách khi lựa chọn điểm đến. Các chính sách này đặc biệt có ý nghĩa trong kích cầu các thị trường nguồn chất lượng cao, lưu trú dài ngày, chi tiêu lớn, qua đó tăng nguồn thu và lan tỏa sang các lĩnh vực hàng không, lưu trú, bán lẻ, dịch vụ. Đồng thời, cơ chế ưu đãi có chọn lọc cho đối tượng đặc biệt góp phần thu hút đầu tư, chuyên gia, khách MICE. Đây là bước đi quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh điểm đến của Việt Nam, thể hiện tư duy quản lý linh hoạt, hội nhập và lấy du khách làm trung tâm.

Song song với đó, công tác cải cách thủ tục hành chính được triển khai quyết liệt. Nhiều thủ tục trong lĩnh vực lữ hành, hướng dẫn viên, cơ sở lưu trú được rà soát, cắt giảm, đơn giản hóa. Việc giảm 50% phí thẩm định cấp phép lữ hành và thẻ hướng dẫn viên trong năm 2025; cắt giảm, đơn giản hóa nhiều thủ tục cấp phép kinh doanh; đặc biệt là việc Chính phủ chính thức cho phép áp dụng giá bán điện cho cơ sở lưu trú du lịch tương đương cơ sở sản xuất… đã tạo động lực quan trọng cho doanh nghiệp giảm chi phí, phục hồi và mở rộng hoạt động.

Việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025 cùng các quy định phân định rõ thẩm quyền, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực du lịch đã tạo điều kiện để bộ máy quản lý ở địa phương vận hành linh hoạt, sát thực tiễn hơn, tăng tính chủ động và hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Năm 2026: Sửa đổi Luật Du lịch và định hình chiến lược phát triển trong thời kỳ mới

Bước sang năm 2026, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế chính sách tiếp tục được đẩy mạnh với trọng tâm là tham mưu sửa đổi Luật Du lịch và các văn bản hướng dẫn thi hành nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới.

Sau gần 10 năm thực hiện, Luật Du lịch 2017 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho quản lý và phát triển ngành du lịch theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, xác lập rõ quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, du khách và cơ quan quản lý. Luật góp phần chuẩn hóa kinh doanh lữ hành, lưu trú, hướng dẫn viên, xúc tiến quảng bá và quản lý điểm đến, qua đó thúc đẩy tăng trưởng mạnh mẽ của du lịch những năm qua. Tuy nhiên, bối cảnh mới của chuyển đổi số, kinh tế nền tảng, du lịch xanh, du lịch thông minh, cùng sự xuất hiện của mô hình kinh doanh mới đang đặt ra nhiều vấn đề vượt ngoài khung luật hiện hành. Việc sửa đổi, bổ sung luật trong năm 2026 vì vậy mang ý nghĩa cấp thiết hình thành nên một khung pháp lý hiện đại, qua đó giúp ngành Du lịch Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư, thích ứng xu thế toàn cầu và phát triển thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Cùng với đó, ngành Du lịch cũng cần định hình lại khung giải pháp chiến lược phát triển trong thời kỳ mới, đưa du lịch trở thành một động lực tăng trưởng trụ cột nhằm góp phần vào thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước. Với đặc thù là một ngành kinh tế tổng hợp, du lịch sẽ đóng vai trò lan tỏa kích cầu, tạo ra giá trị gia tăng cho hàng loạt ngành, lĩnh vực khác như thương mại, hàng không, bất động sản nghỉ dưỡng, đường sắt, nông nghiệp, y tế, dịch vụ số, tài chính...

Trong bối cảnh mới, ngành Du lịch cần tập trung vào mô hình tăng trưởng dựa trên giá trị gia tăng cao, chất lượng dịch vụ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Việc định hướng lại giúp xác định rõ thị trường mục tiêu, phân khúc khách chi tiêu cao, sản phẩm chủ lực và không gian phát triển theo vùng động lực, đồng thời, tạo cơ sở để tái cấu trúc đầu tư, hạ tầng, nguồn nhân lực và chuyển đổi số toàn ngành.

Bên cạnh đó, việc sáp nhập các tỉnh, thành phố cùng với vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo ra không gian phát triển rộng lớn hơn cho ngành Du lịch. Ranh giới hành chính được nới rộng giúp hình thành các vùng du lịch có tài nguyên đa dạng, từ đó thuận lợi quy hoạch chuỗi điểm đến, hành lang du lịch và sản phẩm theo chủ đề. Điều này giúp giảm tình trạng phát triển manh mún, tăng liên kết hạ tầng, dữ liệu và xúc tiến chung.

Yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải nghiên cứu tái cấu trúc không gian phát triển du lịch theo địa giới mới một cách bài bản và khoa học. Việc này đòi hỏi ngành Du lịch cùng các địa phương cần rà soát lại toàn bộ phân bố tài nguyên, dòng khách, hạ tầng và chuỗi dịch vụ, xác định lại các vùng động lực, hành lang du lịch, cụm điểm đến và trung tâm dịch vụ phù hợp. Đây là cơ hội để hình thành các cực tăng trưởng du lịch mới, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và năng lực cạnh tranh điểm đến ở tầm vùng.

Có thể thấy du lịch đang bước vào một thời kỳ mới cùng sự phát triển của đất nước, đòi hỏi nền tảng thể chế chính sách được hoàn thiện, đổi mới tư duy quản lý và tầm nhìn chiến lược, cùng sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng. Khi hành lang pháp lý được củng cố, không gian phát triển được tái cấu trúc khoa học và các chính sách ngày càng hướng tới thị trường, doanh nghiệp và du khách, ngành Du lịch có thêm điều kiện để tăng tốc bứt phá. Đây là giai đoạn then chốt, ngành Du lịch cần tận dụng tốt thời cơ để khẳng định vị thế điểm đến hấp dẫn, chất lượng cao, chuyên nghiệp, hiện đại, đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng và phát triển bền vững của đất nước.

Trung tâm Thông tin du lịch