Tràng An - Dấu ấn di sản địa chất nổi bật trên bản đồ thế giới

Dấu ấn Tràng An trong danh sách di sản địa chất thế giới

Ngày 6/11/2026, tại thành phố Monchique, Bồ Đào Nha, Liên hiệp Quốc tế các Khoa học Địa chất (International Union of Geological Sciences - IUGS) chính thức công bố Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba (The Third 100 IUGS Geological Heritage Sites). Trong danh sách này, “Karst nhiệt đới Tràng An” của Việt Nam được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.

Trong Danh sách 100 địa điểm di sản địa chất IUGS lần thứ ba, “Karst nhiệt đới Tràng An” của Việt Nam được ghi danh với mã số 283, thuộc nhóm di sản địa chất về địa mạo và các quá trình địa chất đang diễn ra.

Đây là sự ghi nhận có ý nghĩa đối với những giá trị khoa học địa chất nổi bật mà Tràng An đang lưu giữ. Theo hồ sơ khoa học chính thức, IUGS đánh giá Tràng An là “hình mẫu được biết đến rộng rãi nhất trên thế giới về cảnh quan karst nhiệt đới từng bị biển xâm nhập và nay đã nổi trên đất liền”. Nhận định này cho thấy tính tiêu biểu và độc đáo của cảnh quan Tràng An trong nghiên cứu về quá trình hình thành, biến đổi địa chất cũng như sự tương tác giữa các yếu tố tự nhiên qua hàng triệu năm.

Trong ấn phẩm The Third 100 IUGS Geological Heritage Sites năm 2026, Tràng An được giới thiệu riêng tại trang 230-231, cùng nhiều địa điểm địa chất nổi tiếng thế giới như núi Phú Sĩ của Nhật Bản, các vịnh hẹp của Na Uy, núi Aconcagua của Argentina và đồi Chocolate của Philippines. Việc xuất hiện trong ấn phẩm này đưa những giá trị địa chất đặc sắc của Tràng An đến gần hơn với cộng đồng khoa học và công chúng quốc tế.

Cảnh quan karst nhiệt đới - câu chuyện địa chất qua hàng trăm triệu năm

Một trong những yếu tố làm nên giá trị nổi bật của Tràng An là hệ thống địa hình karst được hình thành qua quá trình tiến hóa địa chất kéo dài hơn 250 triệu năm. Quá trình kiến tạo, phong hóa và hòa tan đá vôi đã tạo nên một quần thể cảnh quan đa dạng, với những dãy núi đá vôi dạng nón, dạng tháp, các thung lũng kín, vùng trũng karst và mạng lưới hang động ngầm có nhiều thành tạo thạch nhũ phong phú.

Không chỉ gây ấn tượng bởi vẻ đẹp của những dãy núi đá vôi soi bóng xuống mặt nước và hệ thống hang động xuyên núi, cảnh quan Tràng An còn chứa đựng những bằng chứng quan trọng về lịch sử biến đổi của Trái đất. Đặc biệt, khu vực này lưu giữ dấu tích rõ nét của các giai đoạn biển tiến, biển thoái trong quá khứ, thể hiện qua những ngấn ăn mòn trên vách đá, nền mài mòn do sóng, trầm tích bãi biển và các tích tụ vỏ sinh vật biển.

Những dấu tích này phản ánh quá trình biến đổi của môi trường tự nhiên, sự thay đổi mực nước biển và quá trình hình thành cảnh quan karst qua các thời kỳ địa chất. Đây cũng chính là cơ sở để các nhà khoa học nghiên cứu, tìm hiểu về lịch sử phát triển địa mạo, những biến động của môi trường và mối quan hệ giữa các quá trình địa chất trong tự nhiên.

Một trong những yếu tố làm nên giá trị nổi bật của Tràng An là hệ thống địa hình karst được hình thành qua quá trình tiến hóa địa chất kéo dài hơn 250 triệu năm.

Đối với hoạt động du lịch, những giá trị khoa học này tạo nên chiều sâu khác biệt cho cảnh quan Tràng An. Mỗi dãy núi đá vôi, thung lũng, hang động hay dấu tích biển cổ không chỉ là một thành tố của bức tranh thiên nhiên mà còn mang trong mình câu chuyện về lịch sử hình thành vùng đất. Việc khám phá Tràng An không đơn thuần là thưởng ngoạn cảnh quan mà còn mở ra cơ hội tìm hiểu về địa chất, địa mạo và những biến đổi của môi trường tự nhiên qua hàng triệu năm.

Bên cạnh giá trị địa chất, Tràng An còn lưu giữ những dấu tích khảo cổ quan trọng, phản ánh lịch sử cư trú và quá trình thích ứng của con người với những biến đổi của khí hậu, môi trường và mực nước biển trong hàng chục nghìn năm. Những phát hiện này cho thấy mối quan hệ lâu dài giữa con người với thiên nhiên, đồng thời bổ sung chiều sâu lịch sử và văn hóa cho giá trị nổi bật toàn cầu của khu di sản.

Sự kết hợp giữa cảnh quan karst nhiệt đới, hệ thống hang động, các dấu tích môi trường cổ và bằng chứng khảo cổ đã tạo nên giá trị đặc biệt của Tràng An. Đây cũng là nền tảng để phát triển những sản phẩm du lịch có chiều sâu, kết nối trải nghiệm tham quan với tìm hiểu khoa học, lịch sử tự nhiên và giáo dục di sản.

Tiếp nối hành trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản

Trước khi được IUGS ghi danh, Tràng An đã được cộng đồng quốc tế biết đến rộng rãi thông qua những giá trị nổi bật về văn hóa, lịch sử và thiên nhiên. Năm 2014, Quần thể danh thắng Tràng An được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản Thế giới theo các tiêu chí (v), (vii) và (viii), trở thành Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới hỗn hợp đầu tiên của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Giá trị nổi bật toàn cầu của Tràng An được thể hiện qua sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên, lịch sử tiến hóa địa chất, địa mạo và những bằng chứng về sự tương tác lâu dài giữa con người với môi trường tự nhiên. Chính sự gắn kết giữa các giá trị này đã tạo nên sức hấp dẫn riêng, giúp Tràng An trở thành điểm đến có ý nghĩa không chỉ đối với hoạt động tham quan, nghỉ dưỡng mà còn đối với nghiên cứu, tìm hiểu di sản.

Giá trị nổi bật toàn cầu của Tràng An được thể hiện qua sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên, lịch sử tiến hóa địa chất, địa mạo và những bằng chứng về sự tương tác lâu dài giữa con người với môi trường tự nhiên.

Năm 2022, Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay đánh giá Tràng An là một trong những mô hình tiêu biểu trên thế giới về kết hợp phát triển kinh tế, du lịch bền vững với bảo tồn thiên nhiên, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Cùng với đó, du lịch Ninh Bình nhiều lần nhận được sự quan tâm, đánh giá tích cực của truyền thông và các tổ chức quốc tế. Năm 2018, Insider đưa Ninh Bình vào danh sách 50 điểm đến hấp dẫn nhất thế giới; năm 2023, Forbes bình chọn Ninh Bình vào danh sách 23 điểm đến tuyệt vời nhất thế giới; năm 2025, Tràng An được Tripadvisor vinh danh trong nhóm 1% điểm đến tốt nhất thế giới.

Việc “Karst nhiệt đới Tràng An” được IUGS ghi danh năm 2026 tiếp tục bổ sung một dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị khoa học địa chất nổi bật toàn cầu của khu di sản. Đồng thời, đây cũng là sự ghi nhận đối với những nỗ lực trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản, phát triển du lịch bền vững và tạo sinh kế cho cộng đồng địa phương.

Sự ghi danh này mở ra thêm cơ hội để Ninh Bình nâng cao vị thế trên bản đồ du lịch quốc tế, mở rộng hợp tác nghiên cứu, giáo dục di sản và phát triển các sản phẩm du lịch đặc sắc. Trong đó, việc khai thác những giá trị địa chất, địa mạo gắn với trải nghiệm khám phá thiên nhiên, tìm hiểu lịch sử và văn hóa có thể góp phần đa dạng hóa sản phẩm, tạo thêm sức hấp dẫn cho điểm đến.

Trung tâm Thông tin du lịch