Di tích quốc gia đặc biệt chùa Keo trong chuỗi du lịch tâm linh
Hướng dẫn viên giới thiệu những giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa của chùa Keo tới du khách.
Trải qua gần 400 năm tồn tại, chùa Keo lưu giữ hệ thống kiến trúc gỗ tiêu biểu của thời Lê Trung Hưng cùng nhiều giá trị lịch sử, nghệ thuật và tín ngưỡng sâu sắc. Dấu ấn Thiền sư Dương Không Lộ gắn liền với lịch sử hình thành di tích; những đường nét chạm khắc gỗ tinh xảo và hệ thống hiện vật quý góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng của ngôi chùa. Trong đó, Hương án chùa Keo được công nhận là Bảo vật quốc gia năm 2021, là một trong những minh chứng tiêu biểu cho giá trị của di sản.
Nếu kiến trúc và hiện vật làm nên chiều sâu của không gian di sản thì lễ hội là nơi những giá trị tiếp tục được thực hành trong đời sống cộng đồng. Hằng năm, di tích duy trì 2 kỳ lễ hội: hội xuân (tháng Giêng) và hội thu (tháng 9 âm lịch). Nếu hội xuân mang đến không khí sinh hoạt văn hóa sôi nổi những ngày đầu năm, thì hội thu là dịp các nghi lễ, trò diễn truyền thống được thực hành. Những hoạt động đặc sắc như trống hội, du thuyền hát hội, bắt vịt dưới hồ, thi thổi cơm, múa rối nước... tạo nên không gian văn hóa giàu bản sắc, thu hút đông đảo du khách thập phương.
Từ nền tảng di sản truyền thống, cách thức tiếp cận di tích đang từng bước được đổi mới. Việc triển khai hệ thống mã QR và công nghệ thực tế ảo VR360 giúp du khách chủ động tra cứu thông tin, tìm hiểu lịch sử, kiến trúc di tích. Song hành cùng công nghệ, đội ngũ thuyết minh viên trực tiếp tại điểm vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc truyền tải sinh động chiều sâu văn hóa và câu chuyện di sản đến từng đoàn khách.
Sự kết hợp giữa ứng dụng công nghệ và trải nghiệm trực tiếp đã tạo thêm sự thuận tiện cho du khách, đặc biệt là thế hệ trẻ và học sinh. Từ đầu năm đến nay, chùa Keo đã đón hàng vạn lượt khách trong và ngoài tỉnh, trong đó có nhiều đoàn học sinh đến tham quan, học tập. Chị Lương Thị Thúy (xã Bắc Thụy Anh) chia sẻ: Mỗi lần về chùa Keo, tôi đều cảm nhận được vẻ cổ kính, thanh tịnh rất đặc biệt. Không chỉ đi lễ, tôi thường đưa gia đình, mời bạn bè đến đây để vừa trải nghiệm không gian lễ hội truyền thống, vừa hiểu thêm về lịch sử, văn hóa của quê hương.
Để những giá trị của ngôi chùa được phát huy lâu dài, công tác bảo tồn luôn được đặt song hành với yêu cầu nâng cao chất lượng phục vụ. Ban Quản lý di tích tỉnh đặc biệt chú trọng công tác thuyết minh, hướng dẫn; phối hợp với các nhà trường tổ chức cho học sinh tham quan, trải nghiệm; đồng thời triển khai các giải pháp bảo vệ kiến trúc, giữ gìn cảnh quan và bảo đảm các điều kiện phục vụ du khách. Cùng với việc bảo vệ các giá trị gốc của di tích, Ban Quản lý di tích tỉnh từng bước đổi mới phương thức giới thiệu di sản, nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Việc phối hợp với các đơn vị liên quan được tăng cường nhằm đưa hoạt động giáo dục lịch sử, văn hóa gắn với di tích vào thực tiễn tham quan, trải nghiệm.
Trong các dịp lễ hội, công tác tổ chức được thực hiện nền nếp theo hướng bảo đảm an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, giữ gìn sự tôn nghiêm chốn thiền môn. Các nghi lễ truyền thống được duy trì đúng bản sắc, kết hợp hài hòa với các hoạt động văn hóa, thể thao dân gian, góp phần tăng trải nghiệm cho du khách.
Từ nền tảng di sản được bảo tồn, di tích có điều kiện kết nối với các điểm đến văn hóa - tâm linh khác trong vùng. Tuyến đền Trần - đền Mẫu Tiên La - chùa Keo mở rộng không gian trải nghiệm, tạo thêm lựa chọn cho du khách và là hướng để xây dựng sản phẩm du lịch văn hóa - tâm linh có chiều sâu. Trong hành trình ấy, chùa Keo là một điểm nhấn với hệ thống kiến trúc độc đáo và lễ hội giàu bản sắc.
Trải qua gần bốn thế kỷ, chùa Keo hôm nay vẫn hiện diện trong đời sống văn hóa cộng đồng qua những nghi lễ, lễ hội và trò diễn dân gian được gìn giữ, trao truyền. Được công nhận là điểm du lịch quốc gia từ năm 2013, chùa Keo có nền tảng để tiếp tục phát huy giá trị, trở thành điểm nhấn trong chuỗi du lịch văn hóa - tâm linh của tỉnh, để di sản được gìn giữ và lan tỏa qua các thế hệ.
Dương Miền
