Kỳ vọng gì ở “Thành phố Nhiếp ảnh”?
Đô thị cổ Hội An. Ảnh: Thư Hoàng.
Điều đáng nói là "Thành phố Nhiếp ảnh" không đơn thuần là nơi có nhiều triển lãm hay cuộc thi ảnh. Theo định hướng của đề án, đây sẽ là một hệ sinh thái kết nối không gian sáng tạo, du lịch, doanh nghiệp, công nghệ số và các sự kiện quốc tế. Nói cách khác, nhiếp ảnh được nhìn nhận không chỉ như một loại hình nghệ thuật mà còn là một nguồn lực để phát triển kinh tế sáng tạo.
Đó là cách tiếp cận rất khác so với trước đây. Trong nhiều năm, nhiếp ảnh ở Việt Nam chủ yếu hiện diện qua các cuộc thi, triển lãm hoặc hoạt động của giới nghề. Không ít tác phẩm gây ấn tượng, nhiều nhiếp ảnh gia ghi dấu trên đấu trường quốc tế, nhưng giá trị của nhiếp ảnh đối với phát triển địa phương vẫn chưa được khai thác tương xứng. Trong khi đó, nhiều thành phố trên thế giới đã biến nhiếp ảnh thành thương hiệu, thu hút nghệ sĩ, khách du lịch, các sự kiện chuyên ngành và những ngành dịch vụ đi kèm.
Bởi vậy, câu hỏi quan trọng lúc này có lẽ không phải địa phương nào sẽ được lựa chọn. Khánh Hòa, Huế, Ninh Bình hay Quảng Ninh đều có những lợi thế riêng và đang được Bộ VHTTDL khảo sát. Song cảnh quan đẹp hay hạ tầng du lịch phát triển mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ, như Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông chia sẻ, chính là nhận thức của chính quyền và cộng đồng về vai trò của nhiếp ảnh đối với phát triển kinh tế - xã hội.
Đó là một góc nhìn rất đáng suy ngẫm. Một "Thành phố Nhiếp ảnh" sẽ khó thành hình nếu chỉ đầu tư thêm không gian triển lãm hay tổ chức một liên hoan ảnh thường niên. Điều cốt lõi là tạo dựng được môi trường để nghệ sĩ sáng tạo, doanh nghiệp đầu tư, người dân cùng tham gia và du khách có thêm lý do để trải nghiệm. Khi đó, nhiếp ảnh mới thực sự trở thành điểm gặp gỡ của nghệ thuật, công nghệ, văn hóa và du lịch.
Khi chuyển đổi số đang được thực thi trên nhiều lĩnh vực, ngành nghề, thì lựa chọn nhiếp ảnh cũng có nhiều lợi thế. Chưa bao giờ việc sáng tạo và chia sẻ hình ảnh lại phổ biến như hiện nay. Mỗi chiếc điện thoại thông minh đều có thể trở thành một "máy ảnh", mỗi bức ảnh đẹp lan truyền trên mạng xã hội đều có thể góp phần quảng bá một điểm đến, một di sản hay một nét văn hóa bản địa. Nếu được định hướng đúng, sức sáng tạo của cộng đồng sẽ trở thành nguồn lực quý giá để xây dựng thương hiệu địa phương.
Dẫu vậy, cũng không nên kỳ vọng rằng chỉ cần được UNESCO ghi danh là một thành phố sẽ lập tức bứt phá. Danh hiệu chỉ là điểm khởi đầu. Giá trị thực sự nằm ở khả năng biến danh hiệu ấy thành động lực cho phát triển lâu dài. Hà Nội, Hội An, Đà Lạt hay TPHCM cũng đang đứng trước yêu cầu ấy: Làm sao để những lĩnh vực được UNESCO ghi nhận thực sự tạo thêm không gian sáng tạo, thu hút đầu tư, thúc đẩy du lịch và nâng cao chất lượng đời sống văn hóa.
Có lẽ vì vậy, điều đáng kỳ vọng nhất ở "Thành phố Nhiếp ảnh" không phải là địa phương nào sẽ được xướng tên vào năm 2027. Điều đáng kỳ vọng hơn là sự xuất hiện của một mô hình phát triển mới, nơi nhiếp ảnh không chỉ lưu giữ vẻ đẹp của cuộc sống mà còn trở thành động lực cho công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.
Hà Thư
