Khai thác hiệu quả lợi thế từ hệ thống di sản

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, Cần Thơ có thêm điều kiện mở rộng không gian phát triển du lịch. Bên cạnh các sản phẩm sinh thái, sông nước, nông nghiệp và du lịch cộng đồng, thành phố hiện sở hữu hệ thống 108 di tích được xếp hạng, gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt, 31 di tích cấp quốc gia và 76 di tích cấp thành phố, cùng 16 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc, phản ánh quá trình khai phá vùng đất Tây Nam Bộ, lịch sử đấu tranh cách mạng cũng như đời sống văn hóa của cộng đồng các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa.

Du khách tham quan, trải nghiệm tại chợ nổi Cái Răng (TP Cần Thơ).

Theo đồng chí Trần Văn Huyến, Phó bí thư Thành ủy Cần Thơ, trong giai đoạn phát triển mới, hệ thống di tích lịch sử, văn hóa không chỉ cần được bảo tồn mà phải phát huy hiệu quả, gắn với xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng. Khi các giá trị lịch sử, văn hóa được khai thác đúng hướng sẽ là lợi thế để nâng cao sức cạnh tranh và góp phần định vị thương hiệu du lịch Cần Thơ.

Có thể thấy, lợi thế của Cần Thơ không chỉ nằm ở số lượng di tích hay cảnh quan sông nước mà còn ở chiều sâu văn hóa được tích lũy qua nhiều thế hệ. Nếu biết kết nối những giá trị đó với nhu cầu trải nghiệm của du khách, di sản sẽ trở thành nguồn lực quan trọng để tạo nên sự khác biệt cho điểm đến.

Du khách tham quan Khu di tích Giàn Gừa (xã Nhơn Ái, TP Cần Thơ).

Từ bảo tồn đến khai thác hiệu quả

Mặc dù sở hữu hệ thống di tích phong phú song việc khai thác các giá trị lịch sử, văn hóa phục vụ phát triển du lịch vẫn còn nhiều hạn chế. Không ít di tích mới dừng ở chức năng phục vụ tham quan, trong khi những hoạt động trải nghiệm, giới thiệu lịch sử, văn hóa hay kết nối với các tuyến, điểm du lịch khác còn thiếu. Vì vậy, nhiều điểm đến chưa phát huy hết giá trị, chưa tạo được sức hút để giữ chân du khách...

Theo các chuyên gia, khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở nguồn lực mà còn ở cách tổ chức và khai thác giá trị di tích. Một số lễ hội truyền thống vẫn được tổ chức theo hướng hành chính, trong khi chủ thể của lễ hội phải là cộng đồng dân cư. Khi các hoạt động văn hóa chưa được tổ chức đúng không gian, nghi thức và bản sắc truyền thống thì sức hấp dẫn đối với du khách cũng bị hạn chế.

Hằng năm, Khu di tích Giàn Gừa (xã Nhơn Ái, TP Cần Thơ) đón tiếp hàng nghìn lượt khách đến cúng viếng trong Lễ hội vía Bà Thượng Động Cố Hỉ.

Ở góc độ nghiên cứu, TS Chung Lê Khang, Trường Đại học Sư phạm TP Hồ Chí Minh cho rằng, Cần Thơ không nên phát triển du lịch theo hướng chỉ “cộng” thêm tài nguyên sau khi mở rộng địa giới hành chính. Điều quan trọng là hình thành những sản phẩm có chiều sâu, dựa trên các giá trị văn hóa và đời sống của cư dân địa phương. Sự khác biệt của điểm đến không nằm ở số lượng di tích mà ở cách kể câu chuyện về vùng đất, con người và văn hóa thông qua các sản phẩm du lịch.

Quan điểm này cũng phù hợp với xu hướng du lịch hiện nay, khi du khách ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm mang đậm bản sắc địa phương. Một lễ hội truyền thống được tổ chức đúng giá trị văn hóa, một di tích được giới thiệu bằng những câu chuyện lịch sử sinh động hay một tuyến tham quan kết nối di sản với làng nghề và đời sống cộng đồng sẽ tạo sức hấp dẫn lớn hơn nhiều so với những điểm tham quan đơn lẻ.

Để phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế sẵn có, Cần Thơ đang từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách và định hướng phát triển du lịch theo hướng bền vững, trong đó xác định khai thác các giá trị lịch sử, văn hóa là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến.

Đồng chí Nguyễn Văn Bảy, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ cho biết, ngành đang tham mưu với UBND thành phố xây dựng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TU của Thành ủy, tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, thu hút đầu tư và phát triển các sản phẩm du lịch có tính trải nghiệm. Thành phố định hướng chuyển từ phát triển theo từng điểm đến sang phát triển theo không gian và hệ sinh thái du lịch; lấy chất lượng sản phẩm và trải nghiệm của du khách làm trung tâm. Trong đó, các sản phẩm gắn với văn hóa sông nước, di tích lịch sử, du lịch cộng đồng và chuyển đổi số sẽ được ưu tiên phát triển.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Huỳnh Thị Bích Tuyền, Giám đốc Mekong Silt Ecolodge cho rằng, giá trị khác biệt của du lịch Cần Thơ nằm ở văn hóa và con người địa phương. Khi người dân trở thành chủ thể trong việc giới thiệu phong tục, tập quán, nghề truyền thống và đời sống sinh hoạt, sản phẩm du lịch sẽ có chiều sâu hơn, tạo ấn tượng với du khách và góp phần kéo dài thời gian lưu trú.

Thanh Hà