Hấp dẫn “miền đất thiêng”
Đoàn công tác của Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh phối hợp với Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ khảo sát hang suối Nhất Tiến, xã Nhất Hoà
Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có diện tích hơn 4.800 km2, nơi đây là kho tàng tự nhiên và văn hóa đặc sắc, lưu giữ hàng trăm triệu năm tiến hóa địa chất với nhiều dấu tích quý từ biển cổ, núi lửa, rừng nghiến đến các hệ hang động kỳ vĩ như hang Ngườm Moóc, hố sụt Thẩm Lũm, Ùng Roặc; giá trị đa dạng sinh học nổi bật với Khu bảo tồn thiên nhiên Hữu Liên…
Phát triển sản phẩm cốt lõi
CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn được công nhận và chính thức công bố vào tháng 4/2025, đưa tỉnh Lạng Sơn gia nhập Mạng lưới CVĐC toàn cầu UNESCO gồm 229 điểm đến thuộc 50 quốc gia trên thế giới. Sự kiện này không chỉ là một danh hiệu mà còn là sự công nhận của quốc tế về những giá trị địa chất, di sản văn hóa và đa dạng sinh học đặc trưng của tỉnh. Đây là một dấu mốc quan trọng, mở ra cơ hội để Lạng Sơn thúc đẩy phát triển du lịch theo hướng bền vững.
Theo đó, thời gian qua, cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật dịch vụ du lịch tiếp tục được các cấp, ngành trên địa bàn tỉnh quan tâm đầu tư; sản phẩm du lịch ngày càng phát triển đa dạng. Chiến lược phát triển CVĐC của tỉnh chính là định vị các sản phẩm du lịch địa chất là sản phẩm cốt lõi (Con đường mòn địa chất, Bảo tàng thiên nhiên ngoài trời ở Điểm Thế giới đầm hồ Na Dương), du lịch mạo hiểm (thám hiểm hang động, hố sụt, vượt thác, trekking, chèo thuyền sub, thuyền Kayak). Bổ trợ cho trục sản phẩm cốt lõi là 38 điểm du lịch vệ tinh phân bổ trên 4 tuyến hành trình dọc theo các quốc lộ 1A, 1B, 4B và 279 với chủ đề “Dòng chảy sự sống nơi miền đất thiêng”. Hệ thống sản phẩm vệ tinh này bao gồm các làng du lịch, làng văn hóa du lịch, nơi lưu giữ trọn vẹn bản sắc của đồng bào Tày, Nùng, Dao...
Bà Phạm Thị Hương, Trưởng phòng Quản lý CVĐC Lạng Sơn, Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch (XTĐTTMDL) khẳng định: “Việc định vị rõ sản phẩm du lịch địa chất và mạo hiểm là sản phẩm cốt lõi giúp chúng tôi xác định đúng đối tượng khách hàng tiềm năng. Nếu khách nội địa hướng tới các giá trị giáo dục địa chất và tham quan thì dòng khách quốc tế lại đặc biệt quan tâm đến thám hiểm hang động và các trải nghiệm mạo hiểm chuyên sâu.”
Từ cuối tháng 6/2025, Trung tâm XTĐTTMDL tỉnh đã ký kết hợp tác với 30 đối tác chiến lược phát triển CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Bên cạnh đó, trung tâm cũng tổ chức lễ ký kết trực tuyến biên bản ghi nhớ hợp tác về lĩnh vực hang động với Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ. Từ đây, hàng loạt chương trình du lịch trải nghiệm, sản phẩm chuyên biệt như du lịch thám hiểm địa chất, du lịch nghỉ dưỡng, trekking… được đẩy mạnh.
Tiêu biểu, từ năm 2025, Trung tâm XTĐTTMDL tỉnh đã xây dựng 5 “Con đường mòn địa chất” gồm: "Kỳ vĩ Sống Khủng Long - Đỉnh Phja Pò"; "Thì thầm hoa Đỗ Quyên - Đỉnh Phja Mè" (xã Mẫu Sơn); "Hành trình đến với Trái tim Hồ Lân Ty" (xã Hữu Liên); “Hành trình đến với Ngôi làng mang tên Hạnh phúc hay ngôi làng Net Zero/ Ngôi làng ẩn mình giữa thung lũng thành đá cổ” (xã Cai Kinh); hành trình đến hố sụt Thẩm Lũm (xã Bình Gia). Đây chính là trọng tâm kết nối các điểm đến, dẫn du khách theo hành trình khám phá sâu sắc giá trị địa chất, văn hóa và sinh thái đặc hữu của vùng. Trung tâm cũng đã phối hợp với chính quyền các địa phương khảo sát lập bản đồ, thiết kế hệ thống bảng biển, chòi quan sát, dựng biển chỉ dẫn; tổ chức tập huấn, đào tạo kỹ năng hướng dẫn, thuyết minh di sản địa chất cho đội ngũ hướng dẫn viên, song song với đó, trung tâm cũng phối hợp cùng các chuyên gia từ Hiệp hội Hang động Hoa Kỳ, Bỉ và Hàn Quốc thực hiện chuẩn hóa các dịch vụ theo tiêu chuẩn toàn cầu. Qua đây, bước đầu CVĐC toàn cầu UNESCO đã thu hút nhà đầu tư trong lĩnh vực du lịch.
Sự phát triển của các sản phẩm cốt lõi ghi nhận dấu ấn lớn từ các doanh nghiệp như Công ty Việt Nam Expeditions trong việc khai thác tour mạo hiểm tại Cổng trời Yên Sơn, thung lũng Lân Ty. Công ty đã áp dụng hệ thống an toàn đạt chuẩn và tuân thủ tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12592 (ISO 21101). Nhờ vậy, sản phẩm du lịch địa chất và thể thao mạo hiểm đã thu hút đông đảo du khách.
Anh David Miller, một du khách Mỹ đam mê mạo hiểm, nhận xét: “Tôi ấn tượng với cách Lạng Sơn kết nối các giá trị địa chất vào du lịch. Việc kết hợp giữa thám hiểm hang động và nghỉ dưỡng tại những ngôi làng như Lân Nóng tạo nên một sản phẩm hoàn hảo, vừa kịch tính, vừa thư thái và đậm chất nhân văn.”
Hướng đến bền vững
Để tiếp tục thu hút du khách đến với CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, từ năm 2025 đấn nay Trung tâm XTĐTTMDL tỉnh đã tổ chức nhiều đoàn Famtrip (du lịch khảo sát) với đại biểu là đại diện đối tác CVĐC; các doanh nghiệp du lịch, lữ hành; phóng viên các cơ quan báo chí, truyền thông, nhiếp ảnh gia trong và ngoài tỉnh đưa tin, bài quảng bá.
Bên cạnh đó, trung tâm chủ động làm việc với nhiều đoàn chuyên gia uy tín từ Hiệp hội Hang động quốc gia Hoa Kỳ, Phân hội Hang động học PDS Velebit (Croatia), Câu lạc bộ Hang động SPEKUL (Vương quốc Bỉ) và Câu lạc bộ Hang động Đại học Đông Quan (Hàn Quốc). Tại sự kiện, các chuyên gia đã đóng góp ý kiến nhằm hoàn thiện sản phẩm và thu hút du khách vùng CVĐC.
Đáng chú ý nhất hiện nay là mô hình Làng Net Zero Lân Nóng xã Cai Kinh. Đây không chỉ là sản phẩm du lịch kết hợp tiêu biểu giữa du lịch cộng đồng và bảo vệ môi trường bền vững, mà còn là kết quả từ sự quan tâm, đầu tư quyết liệt của tỉnh đối với hạ tầng. Chính sự “mở lối” này đã tạo đòn bẩy quan trọng để Lân Nóng chuyển mình, giúp việc đưa ngôi làng vào hành trình khám phá trở nên thuận tiện, từ đó gia tăng chiều sâu cho du lịch Lạng Sơn.
Ông Hà Vũ Khôi, Chủ tịch UBND xã Cai Kinh khẳng định: Việc phát triển du lịch tại Lân Nóng được địa phương thực hiện theo phương châm bền vững, không làm thay đổi đột ngột không gian sống của người dân. Mục tiêu không chỉ là phát triển du lịch, mà còn tạo thêm sinh kế, nâng cao đời sống, đồng thời giữ được bản sắc văn hóa và môi trường tự nhiên của bản làng. Thực tế bước đầu cho thấy khi được tỉnh đầu tư điện, đường, làng có thêm du khách tìm đến, người dân đã dần nhận thấy những cơ hội mới. Từ việc sử dụng năng lượng tái tạo, xử lý rác thải đến công tác bảo tồn bản sắc văn hoá, mỗi hành động của du khách tại đây đều được định hướng để chung tay bảo vệ di sản của UNESCO. Đây là lộ trình thiết yếu giúp Lân Nóng vừa tạo sinh kế, vừa giữ gìn giá trị nguyên sơ và cảnh quan thiên nhiên, đảm bảo sự phát triển hài hòa, lâu dài cho bản làng.
Sự xuất hiện của mô hình Net Zero tại Lân Nóng tạo nên sự cộng hưởng hoàn hảo trong hệ sinh thái du lịch của tỉnh. Nếu Lân Nóng là nhân tố mới, thì những mô hình đã khẳng định được thương hiệu như: du lịch cộng đồng Hữu Liên, xã Hữu Liên hay du lịch cộng đồng Quỳnh Sơn, xã Bắc Sơn chính là những “mảnh ghép” quan trọng trong hệ thống sản phẩm vệ tinh của CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Các điểm đến này không tách rời mà bổ trợ cho nhau, tạo nên một lộ trình trải nghiệm đa dạng, vừa giữ gìn giá trị nguyên sơ, vừa đảm bảo sự phát triển hài hòa, lâu dài cho cộng đồng địa phương.
Bên cạnh việc phát triển các sản phẩm du lịch, công tác đào tạo nguồn nhân lực quản lý đang được đặc biệt chú trọng. Hằng năm, các cấp, ngành tổ chức từ 2 - 5 cuộc tập huấn cho nguồn nhân lực phục vụ du lịch vùng CVĐC. Gần đây nhất, ngày 15/4/2026, tại Làng du lịch cộng đồng Net Zero Lân Nóng (xã Cai Kinh), Trung tâm XTĐTTMDL đã tổ chức lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực cho 46 cán bộ văn hóa - xã hội trong vùng CVĐC. Đây là bước đi quan trọng nhằm chuẩn hóa đội ngũ nhân lực địa phương, đảm bảo sự phát triển hài hòa giữa bảo tồn và khai thác kinh tế.
Với chiến lược định vị sản phẩm rõ ràng, CVĐC Toàn cầu UNESCO Lạng Sơn đang từng bước khẳng định vị thế. Dòng chảy sự sống nơi miền đất thiêng không chỉ là câu chuyện của quá khứ địa chất, mà còn là tương lai xanh mà Lạng Sơn đang nỗ lực kiến tạo.
Tuyết Mai
