Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái và du lịch cộng đồng Hòa Bắc bảo tồn các giá trị văn hóa Cơ Tu. Ảnh: Hữu Anh

Lấy người dân làm chủ thể

Những năm qua, mô hình du lịch cộng đồng tại Hòa Bắc đã trở thành điểm sáng, gợi mở nhiều bài học quý giá về cách làm du lịch bền vững. Bà Đỗ Thị Huyền Trâm, đại diện Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái và du lịch cộng đồng Hòa Bắc (phường Hải Vân, Đà Nẵng) chia sẻ, du lịch nông thôn không chỉ là một sản phẩm thương mại mà phải được hiểu là không gian sống, nơi nông thôn, nông nghiệp và nông dân gắn bó hữu cơ với nhau. Nếu thiếu một trong ba yếu tố này, du lịch dễ trở thành “mượn” không gian nông thôn chứ không phải là du lịch nông nghiệp đúng nghĩa.

Khác với cách làm du lịch đại trà, nơi người dân thường chỉ đóng vai trò làm thuê hoặc thực hiện theo kịch bản có sẵn của nhà đầu tư, Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái và du lịch cộng đồng Hòa Bắc chọn lối đi riêng, đó là “du lịch cộng đồng học tập”. Sau 2 năm hình thành và phát triển, hợp tác xã hiện có 27 thành viên góp vốn và hơn 250 thành viên liên kết. Đến nay, hợp tác xã đã đón hơn 11.450 lượt khách, các đoàn khách tăng dần qua các năm.

“Khi người dân được trao quyền làm chủ, họ sẽ chủ động, tự tin và có trách nhiệm hơn trong việc giữ gìn tài nguyên, văn hóa địa phương. Du lịch khi đó trở thành công cụ để tái tạo sinh kế gắn liền với bảo tồn”, bà Trâm nói.

Làng mộc Kim Bồng thu hút nhiều đoàn du khách tham quan. Ảnh: Trung tâm Bảo tồn Di sản văn hóa Hội An

Trong khi đó, mô hình du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn giá trị văn hóa bản địa và hệ sinh thái tự nhiên tại Làng mộc Kim Bồng (phường Hội An) đã đạt được những kết quả tích cực.

Theo UBND phường Hội An, chính quyền địa phương và cộng đồng nhân dân xã Cẩm Kim cũ đã nhận thức được thời cơ để phát triển kinh tế, khôi phục, bảo tồn và phát huy các giá trị của làng nghề mộc truyền thống Kim Bồng. Vì vậy người dân tích cực tham gia các chương trình đào tạo, tập huấn, chủ động đề xuất các hoạt động, điểm tham quan có thể đưa vào phục vụ khách du lịch trước mắt cũng như lâu dài.

Cộng đồng dân cư thành lập Hợp tác xã Nông nghiệp sinh thái và Du lịch cộng đồng Kim Bồng và trực tiếp tham gia vào việc cung ứng sản phẩm du lịch phục vụ các đoàn khách đến tham quan, trải nghiệm tại Làng mộc Kim Bồng. Cơ sở vật chất kỹ thuật, cảnh quan, môi trường… cũng từng bước được cải tạo, chỉnh trang, cơ bản đáp ứng, phục vụ tốt du khách.

Nơi đây đón rất nhiều đoàn Famtrip đến tham quan và đón hơn 20.000 lượt khách đến mua vé tham quan từ khi tổ chức hoạt động hướng dẫn tham quan đến nay. Hộ dân tham gia vào các hoạt động phục vụ khách tham quan được cải thiện thu nhập đáng kể, đời sống được nâng cao.

Đồng bộ giải pháp, khơi thông nguồn lực

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, giai đoạn 2021 - 2025, du lịch nông nghiệp nông thôn trên địa bàn thành phố đã ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ, mang lại sắc thái mới, sức sống mới ở khu vực nông thôn.

Nhiều sản phẩm du lịch mang đặc trưng văn hóa sinh thái nông nghiệp độc đáo, chất lượng đã được khai thác một cách bài bản, có định hướng, đáp ứng nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách theo các nhóm mục tiêu khác nhau.

Qua đó làm đa dạng sản phẩm du lịch thành phố, góp phần tạo ra việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng năng suất lao động ở khu vực nông thôn, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, thiên nhiên đặc sắc và bảo vệ môi trường tại các vùng quê có phát triển du lịch.

Du lịch nông thôn được kỳ vọng trở thành động lực mới thúc đẩy kinh tế - xã hội, đặc biệt tại khu vực nông thôn. Ảnh: Hữu Anh

Đề xuất giải pháp phát triển du lịch nông nghiệp nông thôn bền vững trong thời gian đến, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết sẽ tập trung các nhóm nhiệm vụ, giải pháp đồng bộ.

Theo đó, thực hiện điều chỉnh các quy hoạch, đề án, kế hoạch theo không gian và tiềm năng của thành phố Đà Nẵng mới sau hợp nhất, xác định các không gian và điểm du lịch vệ tinh gắn với di tích, di sản để tích hợp vào quy hoạch ngành và quy hoạch chung của thành phố.

Thành phố đầu tư hạ tầng giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không song song với đầu tư hệ thống điện chiếu sáng, viễn thông để đảm bảo các điều kiện cần thiết cho phát triển du lịch.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với các sở, ngành, đơn vị nghiên cứu xây dựng và tham mưu ban hành cơ chế thu hút, khuyến khích đầu tư trong và ngoài nước; cơ chế hỗ trợ người dân địa phương tham gia phát triển du lịch sinh thái, cộng đồng.

Ngoài ra, chú trọng phát triển nguồn nhân lực phục vụ du lịch; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong công tác quản lý, khai thác phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, bảo tồn di tích; xúc tiến quảng bá sản phẩm, xúc tiến đầu tư phát triển du lịch…

Hữu Anh