Chuyển đổi số tạo động lực đưa ngành Du lịch Việt Nam tăng tốc và phát triển bền vững
Phát triển doanh nghiệp công nghệ thành lực lượng nòng cốt
Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ, kinh tế số không còn là lĩnh vực công nghệ riêng biệt mà ngày càng trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế. Dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử và các nền tảng số đang từng bước thay đổi cách thức doanh nghiệp tổ chức sản xuất, quản trị, cung ứng dịch vụ và tiếp cận thị trường. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, cải thiện hiệu quả vận hành mà còn mở rộng khả năng đổi mới, nâng cao năng suất và tạo ra những phương thức kinh doanh mới.
Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: TITC
Trong tiến trình phát triển mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực quan trọng của tăng trưởng. Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP, qua đó đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế số theo hướng không chỉ mở rộng về quy mô mà còn phải nâng cao chất lượng, hiệu quả và khả năng đóng góp thực chất vào năng suất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Bùi Trung Nghĩa cho biết, những năm qua kinh tế số đã khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, góp phần định hình lực lượng sản xuất hiện đại, là nền tảng đưa Việt Nam phát triển bứt phá trong kỷ nguyên số. Theo số liệu Cục Thống kê - Bộ Tài chính, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 đã đạt 14,02%, tương đương với hơn 72 tỷ đô la Mỹ, tăng 1,64 lần so với năm 2020, tốc độ tăng trưởng hai con số duy trì trong nhiều năm. Nền kinh tế số Việt Nam đã vươn lên đứng thứ hai ở Đông Nam Á và ở nhóm nền kinh tế số phát triển nhanh nhất. Trong đó, thương mại điện tử tiếp tục giữ vai trò trụ cột khi chiếm 2/3 quy mô nền kinh tế số.
Tháng 6 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1033/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu là xây dựng nền kinh tế số năng động dựa trên nền tảng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, từng bước hình thành phương thức sản xuất mới, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, phát triển xanh và bền vững. Kinh tế số đến năm 2030, tỷ trọng giá trị tăng thêm trong GDP đạt khoảng 30%; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; tối thiểu có 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến; phát triển, thúc đẩy và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu.
Toàn cảnh diễn đàn. Ảnh: TITC
Theo ông Bùi Trung Nghĩa, để đạt được mục tiêu đó, cần phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trở thành lực lượng nòng cốt, phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp công nghệ lớn, doanh nghiệp nhà nước thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Khuyến khích doanh nghiệp công nghệ số chủ động áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật về an ninh mạng và tăng cường phối hợp, trao đổi, cung cấp thông tin với cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật.
Chuyển đổi số là động lực đột phá để đưa du lịch tăng trưởng nhanh, hiệu quả, bền vững
Chia sẻ tại diễn đàn, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh cho biết, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ là một nhu cầu cấp bách của ngành du lịch nhằm đổi mới công tác quản trị du lịch từ trung ương đến địa phương, nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, gia tăng trải nghiệm cho du khách.
Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh đồng thời cho biết, thời gian qua, du lịch Việt Nam đã có sự phát triển vượt bậc. Năm 2025, tốc độ tăng trưởng khách quốc tế ở Việt Nam gấp 5 lần mức tăng trưởng bình quân toàn cầu. Điều này cho thấy Việt Nam đã trở thành điểm đến có uy tín, thương hiệu và có sức hấp dẫn cao. Tiếp nối đà tăng trưởng đó, năm 2026, Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho ngành du lịch đón 25 triệu khách quốc tế (tăng khoảng 25% so với năm 2025); phục vụ khoảng 150 triệu lượt khách nội địa; tổng thu khoảng 1,125 triệu tỷ đồng.
Hiện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã tham mưu Bộ VHTTDL tham mưu Chính phủ trình Bộ Chính trị Đề án Phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Trong đó, chuyển đổi số được xác định là một trong những động lực đột phá để đổi mới phương thức quản trị và đưa du lịch tăng trưởng nhanh, hiệu quả, bền vững.
Thời gian qua, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam đã triển khai xây dựng một số nền tảng số dùng chung nhằm tạo cơ sở hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, bao gồm hệ thống cơ sở dữ liệu du lịch; hệ thống thông tin về lữ hành, hướng dẫn viên, khu điểm du lịch; nền tảng Quản trị và kinh doanh du lịch để hỗ trợ kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với các địa phương và doanh nghiệp; ứng dụng Du lịch Việt Nam - Vietnam Travel tích hợp đa tiện ích phục vụ khách du lịch.
Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh và các diễn giả tại phiên thảo luận. Ảnh: TITC
Cục trưởng cho biết, định hướng trọng tâm của Bộ VHTTDL thời gian tới là phát triển hạ tầng số, dữ liệu số và các nền tảng phục vụ quản lý, điều hành; từng bước chuyển từ quản trị chủ yếu dựa trên báo cáo sang quản trị dựa trên dữ liệu theo thời gian thực hoặc gần thực, ứng dụng AI để hỗ trợ phân tích, dự báo. Mô hình giải pháp là “1+1+34+N”. Trong đó, “1” là Bộ VHTTDL: kiến tạo thể chế, tiêu chuẩn, nền tảng và điều phối dữ liệu ngành; “1” là Bộ Công an: phối hợp kết nối các dữ liệu có liên quan theo quy định, nhất là dữ liệu về dân cư, định danh, xuất nhập cảnh và bảo đảm an ninh, an toàn; “34” là 34 tỉnh, thành phố: hình thành, cập nhật và khai thác dữ liệu du lịch trên địa bàn; “N” là các bộ, ngành, doanh nghiệp: tham gia kết nối, làm giàu và khai thác dữ liệu.
Nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới là hoàn thiện các tiêu chuẩn và quy định về kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu; làm giàu cơ sở dữ liệu du lịch Việt Nam và phát triển các nền tảng số dùng chung của ngành; kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành; xây dựng các công cụ số hỗ trợ quản lý, điều hành, xúc tiến quảng bá và quản trị điểm đến; thúc đẩy hợp tác công - tư; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận giải pháp quản trị số; phát triển nguồn nhân lực số với các kỹ năng khai thác dữ liệu, ứng dụng AI, an toàn thông tin và quản trị đổi mới.
“Tinh thần chung là “Kết nối dữ liệu - Dùng chung nền tảng - Cùng tạo giá trị”. Kết nối dữ liệu để xóa bỏ các “ốc đảo” thông tin; dùng chung nền tảng để tránh đầu tư trùng lặp, tiết kiệm nguồn lực xã hội; cùng tạo giá trị để các chủ thể liên quan cùng được hưởng lợi ích” - Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh nhấn mạnh.
Trí tuệ nhân tạo và dữ liệu số - chìa khóa tạo động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế
Qua các phiên thảo luận tại Diễn đàn Kinh doanh 2026, một thông điệp xuyên suốt được nhiều diễn giả, chuyên gia và doanh nghiệp nhấn mạnh: kinh tế số đang chuyển từ một xu hướng công nghệ thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế. Trong bối cảnh công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo phát triển với tốc độ chưa từng có, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để nâng cao năng suất, đổi mới mô hình kinh doanh, mở rộng không gian phát triển và tạo ra những giá trị mới. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành kết quả thực chất, cần tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và năng lực tiếp cận, hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp.
Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh và Giám đốc Trung tâm Thông tin du lịch Hoàng Quốc Hòa tham dự diễn đàn. Ảnh: TITC
Các ý kiến tại Diễn đàn cho rằng doanh nghiệp phải trở thành chủ thể trung tâm của quá trình chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Trong giai đoạn mới, chuyển đổi số không thể dừng ở việc đưa các quy trình truyền thống lên môi trường số hay đầu tư thêm các phần mềm, nền tảng công nghệ. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần thay đổi cách thức vận hành, tổ chức lại quy trình và từng bước tái cấu trúc mô hình kinh doanh trên nền tảng dữ liệu và công nghệ. Mục tiêu cuối cùng không phải là “có công nghệ”, mà là tạo ra năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, sản phẩm tốt hơn và khả năng cạnh tranh mạnh hơn.
Trong đó, trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là một trong những công nghệ có khả năng tạo ra bước nhảy vọt về năng suất. AI đang mở ra khả năng tự động hóa nhiều công đoạn, hỗ trợ phân tích và ra quyết định, cá nhân hóa sản phẩm, dự báo nhu cầu thị trường và hình thành những phương thức kinh doanh hoàn toàn mới. Tuy nhiên, làm chủ AI không chỉ là mua và sử dụng các công cụ AI. Doanh nghiệp cần làm chủ dữ liệu, quy trình, nhân lực và năng lực quản trị để AI thực sự trở thành một phần trong năng lực cốt lõi của tổ chức. Đây cũng là quá trình chuyển từ tư duy “ứng dụng công nghệ” sang “làm chủ công nghệ để tạo ra giá trị”.
Một nội dung được nhiều ý kiến nhấn mạnh là “dữ liệu phải được nhìn nhận như một tài sản chiến lược và một dạng hạ tầng mới của nền kinh tế”. Không có dữ liệu chất lượng, được chuẩn hóa và kết nối, rất khó khai thác hiệu quả AI, phân tích dữ liệu lớn hay xây dựng các dịch vụ số có giá trị cao. Vì vậy, cần tiếp tục thúc đẩy chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu trên cơ sở bảo đảm an toàn, bảo mật; đồng thời phát triển các nền tảng và hạ tầng số dùng chung để giảm chi phí đầu tư, tạo điều kiện cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tham gia sâu hơn vào nền kinh tế số.
Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Bùi Trung Nghĩa phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: TITC
Cùng với công nghệ và dữ liệu, thể chế được xem là một trong những yếu tố quyết định tốc độ phát triển kinh tế số. Các ý kiến tại Diễn đàn cho rằng tư duy xây dựng chính sách cần có sự thay đổi tương ứng với tốc độ đổi mới của công nghệ và mô hình kinh doanh. Thay vì chỉ quản lý những mô hình đã hình thành, chính sách cần chủ động tạo không gian cho cái mới, thúc đẩy thử nghiệm có kiểm soát, giảm rào cản không cần thiết và chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển. Nhà nước cần tập trung tạo dựng môi trường, hạ tầng và “luật chơi” thuận lợi, trong khi doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp biến cơ hội công nghệ thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế.
Một điểm đáng chú ý khác là “đổi mới sáng tạo cần được gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường”. Công nghệ chỉ tạo ra giá trị khi giải quyết được những bài toán cụ thể của nền kinh tế. Vì vậy, cần hình thành hệ sinh thái liên kết chặt chẽ hơn giữa Nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng khởi nghiệp; thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và đưa các sáng kiến công nghệ nhanh chóng vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.
Từ những trao đổi tại Diễn đàn có thể thấy một tinh thần chung: “không chỉ nói về chuyển đổi số, mà phải biến công nghệ thành năng suất, dữ liệu thành giá trị và đổi mới sáng tạo thành năng lực cạnh tranh”. Kinh tế số cũng không thể phát triển bằng những nỗ lực riêng lẻ của từng doanh nghiệp hay từng ngành, mà cần một hệ sinh thái kết nối, trong đó dữ liệu được chia sẻ, hạ tầng được dùng chung, thể chế được khơi thông và nguồn lực được huy động hiệu quả.
Các diễn giả tham dự phiên thảo luận. Ảnh: TITC
Trong bối cảnh Việt Nam đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, đây được xem là thời điểm quan trọng để chuyển từ “tiềm năng số” sang “giá trị số”, từ ứng dụng công nghệ sang làm chủ công nghệ và từ chuyển đổi số từng phần sang tái cấu trúc toàn diện phương thức phát triển. Khi những điểm nghẽn về thể chế, dữ liệu, hạ tầng và nhân lực từng bước được tháo gỡ, doanh nghiệp được trao thêm không gian đổi mới và làm chủ AI, kinh tế số sẽ có điều kiện phát huy đầy đủ vai trò là động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Trung tâm Thông tin du lịch
