Nậm Có hấp dẫn du khách bởi vẻ đẹp của thiên nhiên và văn hoá bản địa

Ở độ cao gần 2.913m, ngọn núi này hấp dẫn du khách bởi cảm giác vượt giới hạn bản thân và bởi những trải nghiệm đời sống, văn hóa bản địa còn nguyên vẹn, nơi du lịch gắn liền với sinh kế và nhịp sống của người dân vùng cao.

Trải nghiệm bắt đầu từ sinh hoạt thường ngày

Buổi sáng ở Nậm Có bắt đầu nhẹ nhàng, tinh khiết. Sương còn vương trên mái nhà, con đường đất dẫn vào bản chưa có nhiều người qua lại, chỉ nghe tiếng gà gáy lẫn trong tiếng gió thổi từ sườn núi. Không khí trong lành khiến người mới đến tự nhiên điều chỉnh nhịp bước, như để hòa vào nhịp sinh hoạt vốn rất tự nhiên của vùng cao này.

Từ nhịp sống ấy, hành trình chinh phục đỉnh Lùng Cúng - ngọn núi cao gần 2.913m so với mực nước biển thuộc xã Nậm Có bắt đầu lặng lẽ, bền bỉ, giống như cách người Mông nơi đây đã gắn bó với núi rừng qua nhiều thế hệ.

Những năm gần đây, cùng với xu hướng du lịch trải nghiệm và chinh phục các đỉnh núi cao, Lùng Cúng dần được nhắc đến nhiều hơn trên bản đồ trekking của du khách trong và ngoài nước. Nhưng điều giữ chân người đến đây không chỉ nằm ở độ cao hay cảm giác vượt giới hạn bản thân.

Trên đường lên đỉnh, cảnh quan thay đổi theo từng bước chân. Những cung đường uốn lượn như những “nấc thang lên trời”, ruộng bậc thang trải dài theo triền núi, rừng cây thay lá theo mùa. Mùa xuân có hoa đào, hoa sơn tra nở rộ; cuối năm, sắc đỏ của phong rừng phủ lên sườn núi một vẻ trầm mặc, rất riêng của Lùng Cúng.

Thời gian gần đây, du khách đổ xô đến chinh phục Lùng Cúng

Vẻ đẹp ấy không được “sắp đặt” để phục vụ du lịch, mà tồn tại tự nhiên, như một phần đời sống của người dân địa phương. Một điểm khác biệt của du lịch chinh phục Lùng Cúng nằm ở việc hành trình không tách rời đời sống bản địa.

Du khách đến đây vừa leo núi, ngắm cảnh, vừa có thể cùng người dân lên nương trồng ngô, cấy lúa, thu hoạch nông sản; học cách dệt vải lanh, nhuộm chàm, thêu hoa văn truyền thống; hay cùng chuẩn bị những bữa cơm giản dị mang hương vị núi rừng.

Những trải nghiệm ấy không được tổ chức như một “màn trình diễn”, mà diễn ra tự nhiên trong nhịp sinh hoạt thường ngày của bản.

Trên hành trình chinh phục Lùng Cúng

Điều đó không chỉ thể hiện qua cảnh sắc hay những trải nghiệm dành cho du khách, mà rõ nhất trong cách người dân địa phương nói về du lịch.

Anh Hờ A Hồng, người dẫn đường cho khách ở thôn Tu San chia sẻ: “Từ khi có khách đến trải nghiệm, khám phá và chinh phục đỉnh Lùng Cúng, chúng tôi vừa giữ được nghề truyền thống, vừa có thêm nguồn thu”.

Cả người lớn, lớp trẻ trong bản đều ý thức rõ hơn về việc gìn giữ văn hóa. Ông Thào A Ký, thôn Có Mông cho biết: “Khi có khách đến, chúng tôi mặc trang phục truyền thống, thổi khèn, múa hát cho khách xem. Nhờ đó, thanh niên trong bản cũng học hỏi và giữ gìn những nét văn hóa của dân tộc mình”.

Ở Nậm Có nhiều gia đình bắt đầu làm du lịch cộng đồng

Du lịch đi lên cùng nhịp sống bản Mông

Buổi tối ở Lùng Cúng, bếp lửa bập bùng trong gian nhà gỗ, tiếng gió thổi qua sườn núi hòa cùng câu chuyện của những người vừa gặp nhau lần đầu.

Anh Lê Hiếu (Hà Nội), người nhiều năm gắn bó với leo núi và marathon đường dài, chia sẻ sau hành trình chinh phục Lùng Cúng: “Tôi từng đi nhiều cung khó, nhưng ở đây điều khiến tôi nhớ nhất không phải độ cao, mà là cảm giác mình được sống cùng nhịp của bản làng. Leo núi đã rất thoải mái, xuống núi, được ngồi bên bếp lửa trò chuyện với người dân, tôi thấy chuyến đi trọn vẹn theo một cách rất khác”.

Bữa cơm quây quần bên hiên nhà với ẩm thực địa phương đặc trưng cùng câu chuyện về núi rừng, về mùa vụ, về cuộc sống vùng cao, khiến hành trình chinh phục Lùng Cúng không dừng lại ở cảm giác “đã lên tới đỉnh”, mà còn là sự thấu hiểu sâu hơn về con người và văn hóa nơi đây.

Du lịch phát triển ở Nậm Có đem lại sinh kế cho người dân địa phương

Cùng với sự quan tâm ngày càng lớn của du khách, mô hình du lịch cộng đồng, homestay tại một số thôn trong xã Nậm Có đang từng bước hình thành. Nhiều hộ dân cải tạo nhà ở theo hướng giữ gìn kiến trúc truyền thống, đồng thời bổ sung các tiện nghi cần thiết để phục vụ lưu trú.

Việc du khách ăn, ở, sinh hoạt cùng người dân mang lại trải nghiệm chân thực, tạo sinh kế, góp phần nâng cao thu nhập cho bà con vùng cao.

Theo ông Giàng A Chinh, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Nậm Có, địa phương xác định phát triển du lịch trải nghiệm, khám phá và chinh phục đỉnh Lùng Cúng gắn với du lịch cộng đồng là hướng đi phù hợp với điều kiện tự nhiên và văn hóa bản địa.

Lùng Cúng được giới trẻ truyền tai nhau là điểm săn mây, tầm nhìn 360 độ và ngắm hoàng hôn đẹp nhất Việt Nam. Cuối năm 2025, có thời điểm 700 người trên đỉnh Lùng Cúng. Thời gian chinh phục kéo dài hàng chục giờ.

Lùng Cúng là điểm săn mây được giới trẻ yêu thích

Việc quá tải khách ở một số thời điểm cũng tạo áp lực lên môi trường ở địa phương. Rác thải đã xuất hiện ở một số điểm nghỉ và vẫn còn tình trạng chặt cây rừng làm củi.

Thời gian tới, xã tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân tham gia làm du lịch gắn với bảo tồn bản sắc; đồng thời tham mưu đầu tư hạ tầng, đào tạo kỹ năng cho lao động địa phương và xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng.

Với độ cao, cảnh quan tự nhiên và những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Mông, Lùng Cúng đang dần khẳng định vị trí trong bức tranh du lịch trải nghiệm của Lào Cai.

Nhưng điều đáng chú ý hơn cả là cách điểm đến này lựa chọn phát triển: không chạy theo số lượng, không đánh đổi bản sắc, mà đi lên từ chính nhịp sống và sự tham gia chủ động của cộng đồng địa phương.

Có lẽ vì thế, chinh phục Lùng Cúng không chỉ là hành trình lên cao, mà là dịp để bước chậm lại, lắng nghe và trân trọng những giá trị đã ăn sâu vào đời sống của người dân vùng núi phía Bắc.

Đỗ Quyên; ảnh: Xuân Chờ