Cao Bằng: Mở cửa di sản, khơi dậy nguồn lực văn hóa

Chung tay gìn giữ, phát huy di sản

Năm 2026 là năm đầu tiên cả nước tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam. Đây cũng là dịp kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 - 24/11/2026), nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”. Theo chủ trương của Trung ương, ngày 24/11 hằng năm trở thành dịp để người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương, có thêm điều kiện tham gia các hoạt động văn hóa, trực tiếp thụ hưởng những giá trị tinh thần.

Tại Cao Bằng, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 được tổ chức từ ngày 21 - 24/11, trong đó ngày 24/11 là ngày hoạt động chính với chủ đề “Cao Bằng mở cửa di sản”. Các hoạt động được định hướng tổ chức theo phương thức đổi mới, thiết thực, gần gũi với đời sống; lấy người dân và cộng đồng làm trung tâm, chú trọng không gian văn hóa thực tế và hoạt động trải nghiệm, thực hành di sản thay vì tập trung vào các chương trình lễ kỷ niệm hay trình diễn đơn thuần.

Không gian Phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán được xác định là trung tâm tổ chức các hoạt động trọng tâm của tỉnh. Với lợi thế về không gian và khả năng kết nối, nơi đây được định hướng trở thành điểm hội tụ các hoạt động giới thiệu, trình diễn, thực hành văn hóa, di sản, nghề thủ công truyền thống, ẩm thực, sản phẩm OCOP và sản phẩm văn hóa - du lịch; là đầu mối cung cấp thông tin, kết nối du khách với các điểm trải nghiệm tại cơ sở.

Chủ tịch UBND phường Thục Phán Nguyễn Anh Tuấn cho biết: Là địa bàn trung tâm của tỉnh, phường xác định việc tham gia tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là cơ hội để giới thiệu, quảng bá hình ảnh, con người và những giá trị văn hóa đặc sắc của Cao Bằng đến đông đảo nhân dân, du khách. Chủ động phối hợp với các sở, ngành liên quan chuẩn bị các điều kiện về không gian tổ chức, cơ sở vật chất, cảnh quan, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự và an toàn. Tăng cường tuyên truyền, vận động các tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh và nhân dân tích cực hưởng ứng, tham gia các hoạt động, góp phần tạo không khí vui tươi, sôi nổi, thân thiện.

Phố đi bộ Kim Đồng, phường Thục Phán - không gian trung tâm kết nối, quảng bá và lan tỏa các giá trị văn hóa.

Lan tỏa giá trị di sản từ cộng đồng

Bên cạnh các hoạt động tại trung tâm, việc đưa văn hóa về cơ sở, phát huy giá trị di sản gắn với trải nghiệm thực tế được các địa phương chú trọng. Tại xã Trường Hà, địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống gắn với Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị. Là địa phương có Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó - địa chỉ đỏ thu hút du khách trong và ngoài nước, xã chú trọng tuyên truyền, quảng bá giá trị lịch sử, văn hóa của di tích; nâng cao ý thức bảo vệ cảnh quan, giữ gìn môi trường, xây dựng hình ảnh con người địa phương thân thiện, mến khách. Việc phục vụ tham quan di tích không thu phí tạo điều kiện thuận lợi để người dân, du khách tìm hiểu lịch sử, truyền thống cách mạng, góp phần lan tỏa giá trị di sản đến cộng đồng.

Xã Đàm Thủy tổ chức hoạt động trải nghiệm văn hóa truyền thống dân tộc Tày tại Làng văn hóa truyền thống dân tộc Tày Khuổi Ky vào ngày 24/11. Chương trình tập trung giới thiệu không gian nhà sàn truyền thống, phong tục, tập quán, đời sống văn hóa của đồng bào Tày; tổ chức giao lưu, thưởng thức các làn điệu dân ca và trải nghiệm trò chơi dân gian như: tung còn, chơi quay (tức sang). Du khách được trực tiếp tham gia các hoạt động dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân và người dân địa phương. Các hoạt động trải nghiệm được tổ chức miễn phí, tạo không gian giao lưu gần gũi, giúp du khách hiểu hơn về bản sắc văn hóa dân tộc Tày.

Những hoạt động tại cơ sở góp phần làm phong phú chương trình hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong bảo tồn, trao truyền và giới thiệu di sản. Từ giá trị lịch sử cách mạng tại Pác Bó đến bản sắc văn hóa truyền thống tại Khuổi Ky, mỗi địa phương có cách làm riêng, cùng hướng tới mục tiêu biến di sản thành nguồn lực phát triển du lịch, tạo sinh kế và lan tỏa hình ảnh Cao Bằng giàu bản sắc, thân thiện, hấp dẫn.

Chị Nông Thị Ánh, phường Nùng Trí Cao chia sẻ: Ngày Văn hóa Việt Nam với chủ đề “Cao Bằng mở cửa di sản" là hoạt động rất ý nghĩa, tạo cơ hội để người dân được tìm hiểu, trải nghiệm những nét văn hóa truyền thống của các dân tộc. Tôi rất háo hức và mong có nhiều hoạt động dân ca, dân vũ, trò chơi dân gian, giới thiệu ẩm thực, nghề truyền thống để thế hệ trẻ hiểu và thêm yêu văn hóa quê hương.

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó là "địa chỉ đỏ" thu hút du khách trong và ngoài nước.

Kết nối di sản, tạo sức sống lâu dài

Cùng với trải nghiệm trực tiếp, không gian số được chú trọng xây dựng. Bản đồ số các điểm tham gia, câu chuyện số về con người và văn hóa Cao Bằng, lịch hoạt động, thông tin tour, sản phẩm, dịch vụ, giá cả, phương thức đăng ký, đặt chỗ sẽ được kết nối thông qua mã QR và các nền tảng số phù hợp. Qua đó, người dân, du khách thuận tiện tra cứu, lựa chọn hành trình trải nghiệm, mở rộng khả năng quảng bá hình ảnh văn hóa, du lịch Cao Bằng trên môi trường số.

Một trong những mục tiêu của chương trình không dừng ở các hoạt động hưởng ứng trong dịp Ngày Văn hóa mà tạo ra những sản phẩm văn hóa, du lịch có khả năng khai thác lâu dài. Các điểm trải nghiệm, tour văn hóa, sản phẩm thủ công, món ăn truyền thống và dịch vụ du lịch có chất lượng sẽ được đánh giá, lựa chọn để tiếp tục hoàn thiện, duy trì thành sản phẩm thường xuyên của địa phương. Đây là hướng đi nhằm phát huy giá trị di sản, tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập cho người dân.

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tô Vũ Ninh, Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ là dịp tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc mà còn tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia, thụ hưởng văn hóa. Với chủ đề “Cao Bằng mở cửa di sản”, tỉnh mong muốn đưa các giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương đến gần hơn với nhân dân và du khách. Với 24 điểm tham gia chương trình tại các địa phương không chỉ mang đến những trải nghiệm đa dạng mà còn góp phần gìn giữ, trao truyền bản sắc văn hóa, lan tỏa hình ảnh Cao Bằng giàu bản sắc, thân thiện và hấp dẫn.

Hồ Điệp