Về Hoành Mô (Quảng Ninh) xem người Tày, Dao, Sán Chỉ làm du lịch
Khách du lịch vừa trải nghiệm phong cảnh hùng vỹ trên núi Cao Ly, vừa trải nghiệm văn hoá của người bản địa. Ảnh: Nguyễn Quý.
Sau sáp nhập, xã biên giới Hoành Mô giờ đây không chỉ có cửa khẩu, mà còn sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, cùng với dân số gần 9.000 người, trong đó đồng bào các dân tộc Tày, Dao, Sán Chỉ chiếm tới 94%, tạo nên không gian văn hóa đa dạng, giàu bản sắc.
Hoành Mô có tuyến trekking “Sống lưng khủng long” lên các mốc biên giới trở thành điểm đến tiêu biểu của du lịch trải nghiệm. Khu vực núi Cao Ba Lanh được phát triển gắn với du lịch tâm linh - lịch sử; núi Cao Ly nổi bật với sản phẩm săn mây, trải nghiệm sinh thái. Các thác nước như Khe Tiền, Sông Moóc từng bước được đầu tư hạ tầng phục vụ du lịch sinh thái, tránh nóng, hòa mình cùng thiên nhiên. Bên cạnh đó, du lịch nông nghiệp, sinh thái gắn với gần 5.000ha rừng hồi, các vườn hoa ôn đới tại thôn Cao Sơn đã góp phần tạo sản phẩm trải nghiệm đặc trưng, đồng thời thúc đẩy tiêu thụ nông sản địa phương.
Đến Hoành Mô, du khách được hoà vào không gian văn hoá đầy màu sắc. Người Dao Thanh Phán sinh sống chủ yếu ở các thôn bản vùng cao như Sông Moóc, Khe Tiền, Khe Mọi, Cao Sơn… với đời sống gắn bó mật thiết với rừng núi, cây hồi, quế và thảo dược.
Đồng bào Dao sở hữu kho tàng văn hóa phong phú, với các nghi lễ đặc trưng như Lễ Cấp sắc - đánh dấu sự trưởng thành của nam giới và Lễ hội Kiêng Gió - hiện đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Nghề thêu thổ cẩm, tri thức thuốc nam và kiến trúc nhà trình tường là những dấu ấn văn hóa đặc sắc của người Dao.
Người Tày cư trú chủ yếu tại vùng thấp, ven suối, hình thành những bản làng ổn định, gắn bó với sản xuất nông nghiệp và hoạt động thương mại dịch vụ nhỏ lẻ. Họ gìn giữ các làn điệu hát Then, đàn tính cùng nhiều phong tục, tín ngưỡng truyền thống giàu tính nhân văn.
Trong khi đó, người Sán Chỉ sinh sống xen kẽ tại các thôn vùng đệm, nổi bật với làn điệu soóng cọ - những câu hát mộc mạc, trữ tình gắn liền với đời sống lao động và sinh hoạt văn hóa cộng đồng.
Xác định văn hóa là nền tảng cho phát triển du lịch bền vững, Hoành Mô đặc biệt quan tâm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc Dao, Tày, Sán Chỉ.
Nhiều di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu được duy trì, phục dựng và đưa vào khai thác phục vụ du lịch, tiêu biểu như Lễ hội Kiêng gió của người Dao Thanh Phán - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; nghệ thuật hát Then, đàn Tính của người Tày; hát Soóng Cọ của người Sán Chỉ.
Các bản làng du lịch cộng đồng tại Sông Moóc, Khe Tiền, Cao Sơn từng bước được chỉnh trang theo hướng giữ gìn kiến trúc truyền thống, nhất là các ngôi nhà trình tường mái ngói âm dương; gắn với phát triển homestay, farmstay, ẩm thực bản địa và các hoạt động trải nghiệm đời sống văn hóa dân tộc. Người dân ngày càng ý thức rõ vai trò chủ thể trong phát triển du lịch, chủ động tham gia cung cấp dịch vụ, gìn giữ cảnh quan môi trường và bản sắc văn hóa.
Nhiều màu áo dân tộc trong chợ phiên Đồng Văn, xã Hoành Mô. Ảnh: Nguyễn Quý.
Hiện nay, tại một số thôn bản đã hình thành các tổ hợp tác và ban quản lý du lịch cộng đồng để tổ chức, điều hành hoạt động homestay, farmstay; xây dựng quy ước bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ gìn thuần phong mỹ tục trong đón khách du lịch...
Ông Hoàng Kiên Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Hoành Mô, cho biết: Xã tiếp tục tập trung nâng cấp hạ tầng du lịch, đào tạo nguồn nhân lực địa phương, kết nối doanh nghiệp lữ hành trong và ngoài tỉnh; khuyến khích các hộ dân tham gia phát triển sản phẩm du lịch, dịch vụ ẩm thực, trải nghiệm văn hóa.
Giai đoạn 2025 - 2030, xã Hoành Mô xác định phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống là nhiệm vụ quan trọng, xuyên suốt trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc phát triển du lịch phải bảo đảm hài hòa giữa khai thác và bảo tồn, giữa phát triển kinh tế với giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái, gắn chặt với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng - an ninh khu vực biên giới. Đồng thời, phát triển du lịch lấy văn hóa làm cốt lõi, lấy thiên nhiên làm nền tảng, lấy người dân làm chủ thể và lấy hiệu quả lâu dài làm thước đo.
Nguyễn Quý
