Cuối tuần, trong tiết trời lạnh giá của những ngày giữa đông, chúng tôi được trải nghiệm cảm giác rét ngọt của vùng cao Đông Bắc. Làng đá Khuổi Ky (xã Đàm Thủy) nằm giữa vùng núi đá vôi, cái lạnh nơi đây như ngấm sâu vào từng phiến đá, len qua những con ngõ nhỏ lát đá quanh co. Những nếp nhà đá lặng lẽ nép mình bên sườn núi, mái lợp ngói âm dương, tường xây bằng đá hộc xếp chồng mộc mạc, tạo nên không gian bình yên, trầm mặc rất riêng. Trong căn nhà ấm áp bên bếp lửa hồng, khoai nướng, bánh sắn nóng hổi tỏa mùi thơm giản dị, tiếng trẻ nhỏ ríu rít, tiếng trò chuyện thân tình của chủ nhà khiến cái rét như dịu lại. Giữa không gian sinh hoạt đời thường ấy, chúng tôi cảm nhận rõ sự ấm áp, gần gũi của du lịch cộng đồng - nơi mỗi trải nghiệm đều chân thật, chậm rãi và đủ để xua tan những mệt mỏi sau những ngày bận rộn nơi phố thị.

Trải nghiệm văn hóa địa phương với tiết mục đàn tính truyền thống tại điểm du lịch làng đá Khuổi Ky, xã Đàm Thủy.

Chị Mạc Thị Khon, Homestay Quang Thuận chia sẻ: Chúng tôi hướng tới việc xây dựng các trải nghiệm du lịch cộng đồng tại làng đá Khuổi Ky theo hướng chân thực và gần gũi, để mỗi du khách khi đặt chân đến đây không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh quan núi non, làng đá đặc trưng mà còn có cơ hội tìm hiểu đời sống văn hóa, trang phục truyền thống và sinh hoạt thường ngày của người dân địa phương. Thông qua việc lưu trú tại các ngôi nhà mang kiến trúc bản địa, thưởng thức những món ăn do người dân chế biến từ sản vật sẵn có, du khách sẽ cảm nhận đầy đủ hơn giá trị văn hóa, lối sống và nét đẹp bình dị của người dân nơi đây.

Rời làng đá Khuổi Ky trong buổi sáng se lạnh, hành trình tiếp tục đưa chúng tôi khám phá những điểm đến tiêu biểu khác của xã Đàm Thủy. Từ làng đá, đoàn di chuyển tới thác Bản Giốc - thắng cảnh nổi tiếng và được xem là biểu tượng du lịch của Cao Bằng. Giữa không gian núi rừng rộng mở, dòng thác đổ trắng xóa, tung bọt nước mát lạnh, tạo nên khung cảnh hùng vĩ, giàu sức sống. Âm thanh của nước đổ hòa cùng sắc xanh của núi rừng khiến du khách không khỏi choáng ngợp trước vẻ đẹp nguyên sơ, khoáng đạt của thiên nhiên nơi địa đầu Tổ quốc.

Không chỉ là điểm nhấn về cảnh quan, thác Bản Giốc còn giữ vai trò quan trọng trong việc kết nối các điểm du lịch cộng đồng trong khu vực. Việc các bản làng, điểm tham quan nằm gần nhau đã tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng các tuyến du lịch ngắn ngày, đa dạng trải nghiệm, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch tại địa phương.

Hành trình tiếp nối tại động Ngườm Ngao - điểm tham quan nằm không xa làng đá Khuổi Ky. Bước vào lòng động, không gian chuyển sang trầm lắng, mát lạnh với hệ thống thạch nhũ phong phú, đa dạng về hình dáng và màu sắc, phản ánh quá trình kiến tạo địa chất kéo dài hàng triệu năm. Chuyến tham quan động Ngườm Ngao mang đến nhịp điệu chậm rãi, giúp du khách cảm nhận rõ chiều sâu và sự kỳ vĩ tiềm ẩn của cảnh quan Cao Bằng

Du khách tham quan, trải nghiệm tại làng nghề làm hương Phja Thắp, xã Quảng Uyên.

Với nghề làm hương truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa, những năm gần đây, bà con dân tộc Nùng An xóm Phja Thắp từng bước phát triển du lịch gắn với làng nghề. Những homestay tại làng hương Phja Thắp vẫn giữ nét truyền thống của người Nùng An, nổi bật là những ngôi nhà gắn liền với nghề làm hương truyền thống. Nhà thường làm bằng gỗ, mái ngói âm dương, không gian quanh nhà được tận dụng để phơi hương, tạo nên những dải màu hồng, đỏ rực rỡ dưới ánh nắng. Bên trong mỗi ngôi nhà, các gian được sắp xếp cho từng công đoạn làm hương, chẻ tre, se hương đến phơi và bảo quản. Những nếp nhà mộc mạc ấy không chỉ là nơi sinh hoạt mà còn là “xưởng nghề” lưu giữ hồn cốt làng hương qua nhiều thế hệ.

Chị Hoàng Thị Cúc, Homestay Mr.Kim cho biết: Du khách đến đây rất ấn tượng với không gian làng nghề cổ và những ngôi nhà truyền thống của đồng bào Nùng An, nơi nghề làm hương được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ những nếp nhà xưa, người dân cải tạo cảnh quan đặc sắc mang đặc trưng của làng hương phục vụ tham quan, chụp ảnh; tổ chức cho du khách trực tiếp trải nghiệm các công đoạn làm hương, thưởng thức ẩm thực và sản phẩm OCOP địa phương. Buổi tối, du khách được giao lưu văn hóa, văn nghệ trong không gian ấm cúng, đậm đà bản sắc truyền thống.

Đến làng du lịch cộng đồng Phja Thắp - nơi có những ngôi nhà sàn yên bình, mùi hương trầm lan tỏa, người dân hiền hậu và những homestay mộc mạc, chị Trần Thị Yên, du khách đến từ Quảng Ninh vui vẻ nói: Khi đến làng nghề làm hương truyền thống, tôi cảm nhận rõ không gian yên bình với những bó hương rực rỡ và mùi thảo mộc dễ chịu. Được tận mắt chứng kiến sự tỉ mỉ, tâm huyết của người thợ, tôi hiểu thêm về giá trị văn hóa gắn với nghề làm hương. Trải nghiệm này khiến tôi thêm trân trọng và yêu những làng nghề truyền thống của Việt Nam.

Các địa phương phát triển du lịch cộng đồng đang ngày càng thu hút sự quan tâm của du khách bởi vẻ đẹp thiên nhiên cùng những giá trị văn hóa riêng có. Không chỉ vậy, loại hình du lịch này còn thổi một luồng sinh khí mới vào đời sống của các xóm, bản vùng cao. Điểm nổi bật và ý nghĩa sâu sắc của du lịch cộng đồng chính là vai trò bảo tồn và tôn vinh bản sắc văn hóa truyền thống. Khi đặt chân đến miền núi, du khách không chỉ thưởng ngoạn phong cảnh mà còn mong muốn trải nghiệm, hòa nhập vào không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng của người dân địa phương. Do vậy, các mô hình du lịch cộng đồng tại vùng sâu, vùng xa vừa mở ra cơ hội việc làm, thu nhập cho người dân, vừa khơi dậy ý thức gìn giữ, kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống bản địa.               

Nguyệt Anh