Khách du lịch quốc tế hào hứng khám phá điểm du lịch cộng đồng Việt Hải thuộc đặc khu Cát Hải. Ảnh: Phan Tuấn

Từ điểm du lịch cộng đồng xanh kiểu mẫu...

Hải Phòng có tiềm năng du lịch đa dạng, với hệ thống tài nguyên biển đảo, sinh thái, văn hóa - lịch sử phong phú. Những năm gần đây, cùng với quá trình phục hồi và tăng trưởng của ngành du lịch, thành phố quan tâm hơn tới yêu cầu phát triển bền vững, giảm tác động tiêu cực đến môi trường, nhất là tại các khu vực trọng điểm như quần đảo Cát Bà, Đồ Sơn và các điểm du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Một trong những minh chứng điển hình cho định hướng này là việc làng Việt Hải - “viên ngọc xanh” giữa quần đảo Cát Bà - được định hướng trở thành điểm du lịch cộng đồng xanh kiểu mẫu giai đoạn 2025 - 2030. Nằm ở vùng đệm của Vườn quốc gia Cát Bà, với cảnh quan rừng nguyên sinh, suối đá, thung lũng và hệ sinh thái đa dạng, Việt Hải đang được đặc khu Cát Hải cùng các cơ quan chức năng xây dựng mô hình phát triển du lịch xanh gắn với bảo tồn môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương, tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Theo kế hoạch chuyển đổi xanh, các trụ cột chính triển khai tại Việt Hải gồm sử dụng năng lượng tái tạo, phát triển giao thông thân thiện môi trường, giảm thiểu và phân loại rác thải tại nguồn, tái chế chất thải, phát triển kinh tế tuần hoàn và bảo tồn các giá trị văn hóa - xã hội. Nhiều hoạt động như trồng rừng, thu gom, tái chế rác, phát triển homestay thân thiện môi trường, tổ chức các trải nghiệm văn hóa bản địa đang được thúc đẩy, vừa góp phần bảo tồn cảnh quan, vừa mở rộng cơ hội sinh kế cho cư dân. Mục tiêu đặt ra là đến năm 2030, Việt Hải trở thành điểm đầu tiên hoàn thành chuyển đổi xanh, làm cơ sở nhân rộng mô hình ra toàn đặc khu Cát Hải và các khu du lịch ven biển khác của thành phố.

Không chỉ ở Việt Hải, một số cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành trên địa bàn thành phố đã chủ động áp dụng các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm thiểu rác thải nhựa, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong quá trình kinh doanh, từng bước đáp ứng xu hướng du lịch có trách nhiệm đang ngày càng rõ nét.

Từ góc nhìn của du khách, những chuyển biến này bước đầu được ghi nhận. Anh Lê Bảo Minh, du khách đến từ Hà Nội khi tham quan quần đảo Cát Bà cho biết, môi trường tại các điểm du lịch sinh thái được giữ gìn khá tốt, không gian yên tĩnh, phù hợp với nhu cầu nghỉ dưỡng và trải nghiệm thiên nhiên. Một số du khách quốc tế cũng đánh giá cao việc kết hợp giữa bảo tồn cảnh quan, gìn giữ nếp sinh hoạt của người dân địa phương với hoạt động du lịch, tạo nên sự khác biệt so với nhiều điểm đến khác.

... tới mục tiêu phát triển bền vững

Mặc dù đạt được một số kết quả tích cực, việc hình thành và phát triển du lịch xanh tại Hải Phòng vẫn đối mặt với không ít thách thức. Áp lực rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa tại các khu vực biển đảo; nguy cơ khai thác quá mức tài nguyên. Chất lượng dịch vụ chưa đồng đều. Ý thức bảo vệ môi trường của một bộ phận tổ chức, cá nhân còn hạn chế… là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm giải quyết để bảo đảm phát triển bền vững trong dài hạn.

Nhằm khắc phục những tồn tại, đồng thời tạo hành lang pháp lý và định hướng thống nhất cho phát triển du lịch xanh, UBND thành phố đã ban hành Bộ Tiêu chí du lịch xanh thành phố Hải Phòng, áp dụng đối với điểm tham quan du lịch, cơ sở lưu trú và doanh nghiệp lữ hành. Bộ tiêu chí tập trung vào các nội dung như quản lý bền vững, bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo tồn giá trị văn hóa và nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Theo lộ trình đề ra, từ năm 2026, thành phố phấn đấu mỗi năm có từ 10 - 15% số điểm du lịch, cơ sở lưu trú và doanh nghiệp lữ hành đăng ký, đánh giá và đạt tiêu chí du lịch xanh cơ bản trở lên. Việc công khai, truyền thông các mô hình, đơn vị tiêu biểu được kỳ vọng sẽ tạo động lực lan tỏa, thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp và người dân cùng tham gia.

Thành phố cũng xác định phát triển du lịch xanh gắn với tái cơ cấu sản phẩm du lịch, tăng cường liên kết vùng, phát triển du lịch thông minh và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các sản phẩm du lịch sẽ được định hướng theo chuỗi, kết nối giữa biển đảo - sinh thái - văn hóa - cộng đồng, qua đó kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu của du khách.

Với cộng đồng doanh nghiệp du lịch, Bộ Tiêu chí du lịch xanh không chỉ là bộ quy chuẩn kỹ thuật, mà còn được xem như “kim chỉ nam” cho chiến lược phát triển lâu dài. Bà Nguyễn Thị Hà, Tổng Giám đốc Công ty CP Du lịch và Truyền thông Quốc tế Hải Hà cho biết, việc áp dụng tiêu chí du lịch xanh giúp doanh nghiệp nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo vệ môi trường và di sản, đồng thời đáp ứng xu hướng du lịch có trách nhiệm của du khách.

Với mục tiêu đón khoảng 16 triệu lượt khách vào năm 2026 và hướng tới 25 triệu lượt khách vào năm 2030, phát triển du lịch xanh được xác định là hướng đi tất yếu, góp phần nâng cao hình ảnh điểm đến Hải Phòng thân thiện, an toàn, bền vững; đồng thời tạo động lực cho ngành du lịch phát triển ổn định, lâu dài, hài hòa giữa lợi ích kinh tế - xã hội và môi trường.

Theo ông Mai Xuân Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hải Phòng, các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố cũng đang tăng cường liên kết, xây dựng sản phẩm và tuyến điểm liên tỉnh, kết nối du lịch với nông nghiệp, công nghiệp, làng nghề và thương mại; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, hướng tới ngành du lịch thông minh, thân thiện môi trường và phát triển bền vững.

Lê Hiệp