Công nghệ đang thay đổi ngành du lịch như thế nào?

(Ảnh minh họa tạo bởi AI)

Công nghệ định hình lại chuỗi giá trị du lịch

Sự thay đổi diễn ra trên toàn bộ chuỗi giá trị du lịch. Từ khâu tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt vé, đặt phòng, thanh toán cho đến trải nghiệm và chia sẻ hành trình sau chuyến đi đều được thực hiện trên môi trường số. Chỉ với một thiết bị di động, du khách có thể xây dựng kế hoạch du lịch, đặt phòng trực tuyến, mua vé máy bay, vé tham quan qua ứng dụng thông minh, thanh toán không tiền mặt, tra cứu bản đồ số hay tiếp cận các dịch vụ thông minh ngay tại điểm đến.

Không chỉ thay đổi trải nghiệm của du khách, công nghệ còn làm thay đổi cách doanh nghiệp tiếp cận thị trường và vận hành hoạt động kinh doanh. Thay vì phụ thuộc vào các kênh truyền thống, doanh nghiệp có thể khai thác các nền tảng số để quảng bá sản phẩm, tiếp cận khách hàng toàn cầu, phân tích nhu cầu thị trường và cá nhân hóa dịch vụ. Trong khi đó, cơ quan quản lý đang đẩy nhanh ứng dụng công nghệ để đổi mới phương thức quản trị trong tình hình mới, nâng cao hiệu quả điều hành và hoạch định chính sách.

Sự phát triển của công nghệ cũng đang làm thay đổi tư duy phát triển của ngành du lịch. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, những lợi thế truyền thống về tài nguyên du lịch không còn là yếu tố quyết định duy nhất. Ngày nay, giá trị của một điểm đến không chỉ được đánh giá qua cảnh quan hay tài nguyên mà còn ở mức độ thuận tiện trong trải nghiệm, khả năng kết nối trên môi trường số và năng lực ứng dụng công nghệ để tạo ra các dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn. Một điểm đến có hệ thống thông tin đầy đủ, dịch vụ số đồng bộ và trải nghiệm thuận tiện sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc thu hút và giữ chân du khách.

Đây cũng là tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW khi xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đối với ngành du lịch, chuyển đổi số không còn chỉ là ứng dụng công nghệ vào một số hoạt động riêng lẻ mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái số, trong đó dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành những nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển.

Dữ liệu và AI tạo ra giá trị mới cho ngành du lịch

Nếu công nghệ là nền tảng của chuyển đổi số thì dữ liệu chính là nguồn tài nguyên mới của ngành du lịch. Mỗi hoạt động tìm kiếm thông tin, đặt dịch vụ, thanh toán hay chia sẻ trải nghiệm của du khách đều tạo ra dữ liệu. Khi được chuẩn hóa và khai thác hiệu quả, dữ liệu không chỉ phục vụ công tác thống kê du lịch mà còn trở thành cơ sở để đổi mới quản trị, phát triển sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Nhờ dữ liệu, cơ quan quản lý có thể theo dõi diễn biến thị trường, nhận diện xu hướng của từng nhóm khách và đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng và dữ liệu theo thời gian thực/gần thực thay vì chỉ dựa vào các báo cáo truyền thống. Đối với doanh nghiệp, dữ liệu giúp hiểu rõ nhu cầu khách hàng, tối ưu hoạt động kinh doanh và xây dựng các sản phẩm phù hợp hơn với từng phân khúc thị trường.

Đồng thời, trên nền tảng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong hoạt động xúc tiến, quảng bá và phục vụ du khách. AI có khả năng phân tích lượng lớn thông tin để nhận diện xu hướng du lịch, đánh giá hình ảnh điểm đến và cá nhân hóa nội dung quảng bá theo từng thị trường.

Thay vì truyền tải một thông điệp chung đến tất cả du khách, AI có thể hỗ trợ thiết kế các chiến dịch truyền thông phù hợp với từng nhóm khách hàng. Khách Hàn Quốc có thể được gợi ý các sản phẩm nghỉ dưỡng biển và golf; giới thiệu khách Ấn Độ với du lịch cưới và MICE; trong khi khách châu Âu quan tâm nhiều hơn đến văn hóa, di sản và du lịch bền vững. AI cũng hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng trợ lý du lịch thông minh, gợi ý lịch trình, dịch thuật, chăm sóc khách hàng và phân tích phản hồi để nâng cao chất lượng dịch vụ.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số còn thúc đẩy sự phát triển của kinh tế số trong lĩnh vực du lịch. Ngày càng nhiều giá trị được tạo ra trên môi trường số thông qua các nền tảng đặt dịch vụ, thanh toán điện tử, tiếp thị số và thương mại điện tử. Việc số hóa toàn bộ hành trình của du khách không chỉ giúp trải nghiệm thuận tiện hơn mà còn tạo ra dòng dữ liệu có giá trị để doanh nghiệp phát triển sản phẩm mới và mở rộng thị trường.

Xu hướng hiện nay cũng không còn dừng ở việc phát triển các ứng dụng riêng lẻ mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái du lịch số kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp và du khách. Trong hệ sinh thái đó, dữ liệu trở thành dòng chảy xuyên suốt, giúp các chủ thể chia sẻ thông tin, phối hợp cung cấp dịch vụ và nâng cao hiệu quả quản lý.

Có thể nói, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những giá trị mới cho ngành du lịch. Không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý và hoạt động kinh doanh, công nghệ còn góp phần hình thành những mô hình dịch vụ mới, cá nhân hóa trải nghiệm và mở ra không gian tăng trưởng mới cho ngành du lịch trong kỷ nguyên số.

Đổi mới quản trị để kiến tạo ngành du lịch thông minh, hiện đại

Cùng với việc thay đổi cách doanh nghiệp kinh doanh và du khách trải nghiệm dịch vụ, công nghệ cũng đang làm thay đổi căn bản phương thức quản lý ngành du lịch. Nếu trước đây công tác quản lý chủ yếu dựa trên các báo cáo truyền thống, thì trong kỷ nguyên số, dữ liệu đang trở thành nền tảng cho quá trình điều hành, dự báo và hoạch định chính sách.

Nhờ sự phát triển của công nghệ số, cơ quan quản lý có thể từng bước khai thác dữ liệu từ nhiều nguồn như cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành, điểm tham quan, nền tảng số hay phản hồi của du khách để theo dõi diễn biến thị trường gần theo thời gian thực. Điều này giúp việc quản lý chuyển từ bị động sang chủ động, từ xử lý khi vấn đề phát sinh sang dự báo xu hướng và đưa ra quyết định kịp thời.

Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả của chuyển đổi số, yếu tố quan trọng nhất là hình thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất. Thực tế hiện nay cho thấy dữ liệu du lịch vẫn còn phân tán giữa các cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp, thiếu sự chuẩn hóa và liên thông. Đây là một trong những rào cản khiến việc phân tích, dự báo thị trường và phát triển các dịch vụ số chưa đạt hiệu quả cao.

Hiện nay, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang triển khai xây dựng hệ sinh thái dữ liệu du lịch quốc gia theo mô hình “1+1+34+N”. Trong đó: 1: Bộ VHTTDL, 1: Bộ Công an, 34: Địa phương, N: Bộ, ngành, doanh nghiệp, tổ chức liên quan.

Mô hình hướng tới hình thành các bộ dữ liệu lõi về du khách quốc tế, dòng khách du lịch và trải nghiệm du khách, tạo nền tảng xây dựng hồ sơ du khách số, nâng cao năng lực dự báo, điều hành và cá nhân hóa dịch vụ. Đồng thời, dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả sẽ mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp công nghệ du lịch và khu vực kinh tế tư nhân.

Mô hình này sẽ được triển khai theo nguyên tắc: Trung ương xây dựng nền tảng dùng chung, địa phương tổ chức phát triển, cập nhật và khai thác dữ liệu tại chỗ, doanh nghiệp tham gia kết nối và phát triển dịch vụ trên dữ liệu được chuẩn hoá.

Cách làm này nhằm bảo đảm dữ liệu du lịch được hình thành từ thực tiễn, được cập nhật thường xuyên, phục vụ trực tiếp cho công tác quản lý, điều hành và phát triển sản phẩm du lịch. Đồng thời tránh đầu tư dàn trải hoặc hình thành thêm các hệ thống riêng lẻ, thiếu kết nối.

Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối, ngành du lịch sẽ có điều kiện xây dựng một hệ sinh thái số hoàn chỉnh, trong đó các thông tin về điểm đến, cơ sở lưu trú, doanh nghiệp lữ hành, vận tải, sự kiện hay dòng khách được chia sẻ và khai thác đồng bộ. Trên nền tảng đó, các công nghệ như trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn sẽ hỗ trợ dự báo nhu cầu du lịch, nhận diện thị trường tiềm năng, đánh giá hiệu quả xúc tiến và nâng cao chất lượng quản lý điểm đến.

Bên cạnh hạ tầng và dữ liệu, con người vẫn là yếu tố quyết định thành công của chuyển đổi số. Một hệ thống hiện đại sẽ không thể phát huy hiệu quả nếu đội ngũ quản lý, doanh nghiệp và người lao động chưa có đủ năng lực số để khai thác và ứng dụng công nghệ vào thực tiễn. Vì vậy, nâng cao kỹ năng số cần trở thành nhiệm vụ xuyên suốt của toàn ngành, từ cơ quan quản lý đến doanh nghiệp và lực lượng lao động trực tiếp phục vụ du khách.

Có thể thấy, chuyển đổi số đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Công nghệ không còn chỉ giúp ngành du lịch làm tốt hơn những hoạt động truyền thống mà đang tạo ra phương thức quản trị mới, mô hình tăng trưởng mới và những giá trị mới cho toàn bộ hệ sinh thái. Trong đó, dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược, công nghệ là công cụ nâng cao năng suất, còn đổi mới sáng tạo là động lực thúc đẩy phát triển.

Trong bối cảnh cạnh tranh điểm đến ngày càng gay gắt, tận dụng hiệu quả các thành tựu của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số sẽ giúp du lịch Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, cải thiện chất lượng dịch vụ và phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, bền vững. Đây cũng chính là nền tảng để ngành du lịch bứt phá trong kỷ nguyên số, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước.

Trung tâm Thông tin du lịch