Hơn 3 năm qua, tại chùa Snaydonkum (còn gọi là chùa B52), ấp Phước Thọ, xã Ô Lâm, đội múa trống Chhay-dăm với gần 50 thành viên trẻ duy trì tập luyện thường xuyên để gìn giữ loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc này. Việc học múa trống Chhay-dăm đòi hỏi sự kiên trì, lòng đam mê và sự chính xác trong từng động tác theo nhịp trống mạnh mẽ, dứt khoát. Gắn bó với đội múa gần 3 năm, em Chau Sóc Kha (sinh năm 2011) cho biết, các thành viên thường tập luyện vào buổi tối tại chùa, mỗi buổi kéo dài khoảng 2 - 3 giờ. “Lúc mới học em thấy rất khó. Ban đầu, thầy cho làm quen với nhịp trống và các tiết tấu nhanh, chậm khác nhau. Khi nắm chắc nhịp, chúng em mới học động tác biểu diễn kết hợp đánh trống để thể hiện rõ tính cách của từng nhân vật”, Kha chia sẻ.

Đội múa trống Chhay-dăm tập luyện tại chùa B52. Ảnh: Lê Trung Hiếu

Theo ông Chau Ni Sane - Trưởng Ban nhân dân ấp Phước Thọ, các loại hình nghệ thuật như nhạc ngũ âm, múa trống Chhay-dăm hay đàn Chà pây đã hình thành từ lâu đời và gắn liền với sinh hoạt, lao động, sản xuất của đồng bào Khmer. Những loại hình nghệ thuật này thường xuất hiện trong dịp lễ hội truyền thống như Chol Chnam Thmay, Dolta, Ok Om Bok, cũng như trong các hoạt động giao lưu văn hóa, sinh hoạt cộng đồng tại phum, sóc.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ô Lâm Phan Thanh Lương cho biết, địa phương có hơn 65% dân số là đồng bào Khmer. Xác định việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số là nhiệm vụ quan trọng, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, xã rà soát giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng Khmer. Hiện trên địa bàn có 5 di sản văn hóa phi vật thể gồm: Nghề làm đường thốt nốt, nghệ thuật sân khấu Dì kê, nghệ thuật diễn tấu trống Chhay-dăm, hội đua bò và một số loại hình nghệ thuật dân gian khác. Bên cạnh đó, địa phương còn có di tích lịch sử cách mạng, công trình kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu như chùa Svaytanap và chùa Snaydonkum.

Để phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa truyền thống, Ủy ban nhân dân xã Ô Lâm chỉ đạo các bộ phận chuyên môn, ban nhân dân ấp tăng cường vận động thanh thiếu niên và người dân tham gia thành lập đội văn nghệ Khmer. Đồng thời, rà soát, thống kê lực lượng nghệ nhân, người biết biểu diễn nhạc ngũ âm, Plêng ka, đàn Chà pây… Địa phương cũng quan tâm thực hiện chính sách hỗ trợ, động viên đối với nghệ nhân. Thông qua việc biểu dương, khen thưởng và tạo điều kiện tham gia biểu diễn, nghệ nhân tiếp tục đóng vai trò “giữ lửa” cho văn hóa truyền thống. Hiện nay, trên địa bàn xã có nghệ nhân Dì kê Neáng Ok, Neáng Kunh Thia. Học trò của nghệ nhân đàn Chà pây Chau Nưng gồm Chau Hunh, Chau Khăng và Chau Săn Ách.

Công tác truyền dạy văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ cũng được địa phương chú trọng. Năm 2025, các chùa trên địa bàn xã Ô Lâm tổ chức 65 lớp với 1.740 học sinh tham gia học tiếng Khmer, nhạc ngũ âm và múa trống Chhay-dăm. Những lớp học này góp phần gìn giữ ngôn ngữ, chữ viết, kỹ năng biểu diễn các loại hình nghệ thuật truyền thống của đồng bào Khmer.

Theo ông Phan Thanh Lương, thời gian tới, xã Ô Lâm sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cán bộ và người dân, nhất là thế hệ trẻ về vai trò và ý nghĩa của việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc. Đồng thời, phát huy vai trò của cộng đồng, sư sãi và nghệ nhân trong việc truyền dạy, thực hành các loại hình văn hóa truyền thống. “Chúng tôi sẽ quan tâm hỗ trợ nhạc cụ cho đội, nhóm và câu lạc bộ văn hóa, nghệ thuật Khmer; tổ chức hội thi, lễ hội gắn với phát triển du lịch văn hóa, du lịch cộng đồng. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, quảng bá hình ảnh, con người của vùng đất anh hùng Ô Lâm”, ông Phan Thanh Lương cho biết.

Lê Trung Hiếu